ALUCRA TARİHİNDEN SAYFALAR-26

Tarihin sessiz tanığı durumunda olan Osmanlı Arşiv Belgeleri ışığında geçmişte Alucra ve etkileşim içinde olduğu yakın çevresinde neler yaşanmış olduğunu anlamaya çalıştığımız yazı dizimizin yirmialtıncı bölümünde; Şiran, Kelkit ve Gümüşhane’de yaşanan kıtlıkla ilgili yaşanan süreci, Karabörk ve Çakmanus köylerine ait yayla fermanına ilişkin belgeyi ve İran Caddesi’nde görev yapan Kır Serdarlarına ait belgeleri göreceğiz.

B.O.Arşivi Fon Kodu: MV. Dosya No: 122, Gömlek No: 42, Tarihi: 1326 Za 19 (19 Zilkade 1326), Konusu:  Gümüşhane, Kelkit ve Şiran kazaları muhtacin ahalisine kıtlık sebebiyle yardım yapılması.image001

Hülasa-i Meali

Gümüşhane ve Kelkit ve Şiran kazaları ahalisinin kaht u gılâ sebebiyle erzak tedariki hususunda tesadüf ettikleri imkânsızlıkdan dolayı ahali-i merkûmeye verilecek zahire bedelinin suret ve cihet-i tesviyesi hakkında bazı ifadeye dair maliye nezaretinin tezkiresi ve muhtâcin-i zürrâ’ın tehvin-i ihtiyâcı zımmında onbeşbin liraya ihtiyaç-ı kat’i olduğu hakkında Trabzon vilayetinin telgrafnamesi okundu.image003

Bu babda evvelce sebk eden iş’ar ve verilen karar üzerine Ziraat Bankası’ndan verilmiş olan ikibinbeşyüz liradan başka tekrar ikibinbeşyüz lira itasıyla Ziraat Bankası te’diyatının beşbin liraya iblağı ve vilayet mal sanduğundan dahi kefalet-i müteselsile ile ayrıca beşbin lira itası ve şukadar ki bilahare hukuk-ı hazinenin zıyâ’ına ve su-i isti’mâlât vukuuna imkân ve mahal bırakılmak üzere vâli-i vilayetin icab eden mevâki’a azimetle bizzat tahkikat icra eylemesi suretiyle tevziata (dağıtım) mübaşeret olunması tensib olunarak bu babda Dâhiliye, Maliye ve Ticaret ve Nafia Nezaretlerine tebligat icrası kararlaşdırıldı.

Bu belgelerde Şiran, Kelkit ve Gümüşhane’yi kapsayan ciddi bir kıtlık yaşandığı, ayrıca Ziraat Bankası’nın varlığı ve dört bakanlığın da  olaya müdahil edildiği anlaşılmaktadır.

B.O.A.Fon Kodu: ZB. Dosya No: 488, Gömlek No: 31, Tarihi: 1324 Ma 10 (6 Mart 1906), Konusu: Çakmanus ve Karayörük köylerine ait yayla fermanlarını çaldığı iddia edilen sahsın üzerinde bir şey bulunamadığı.image005

Karahisar-i Şarki Sancağı Mutasarraflığına

Alucra’nın Çakmanus ve Karayörük karyelerinin müşterek yayla fermanlarını sirkatle (çalma, hırsızlık) firaren dersaâdete azimet eylediklerinin tahmin buyurularak ifayı işar-ı valâlarına atfen Giresun Kazası Kaimmakamlığı’ndan ba-telgrafnâme bildirilen mezkûr Çakmanus karyesinde soytarı Kara Hasan nam şahıs der-dest olunarak isticvabında (soru sorup cevap alma durumu) yedinde (elinde) öyle ferman-ı âli olmadığını söylemiş ve ikâmetgâhında heman bi’t-tahrir bir şer zuhur etmemiş ve binaberin (bunun üzerine) merkum Canik Sancağı Mutasarrıflığı vasıtasıyla memura terfikan (birinin yanına katarak)  ol-canibe i’zam (göndermek, yollamak) kılınmış omağla icra-yı icabıyla vusulünün (ulaşma) inbası (haber verme) hususuna himem Canik mutasarraflığına muceb (icab etmiş, lazım gelmiş).

Doğrusunu söylemek gerekirse Çakmanus ve Karayörük (Karabörk) köylerine ait bir belgenin Canik Sancağı (Samsun) ile ne ilgisi olduğunu anlamak zor. Giresun’un bir dönem Canik Sancağına bağlı olduğu bilinse de bu kez Giresun’la ilgisini açıklamak aynı nedenle zor. Bunu bir tarafa bırakacak olursak Çakmanus ve Karayörük (Karabörk) köylerinin ortak bir yayla fermanlarının olduğunu anlıyoruz.

B.O.A. Fon Kodu: MVL Dosya No: 610, Gömlek No: 57, Tarihi: 1277 Za 06, Konusu: Karahisar-ı Şarki Sancağının İran Caddesi üzerinde istihdam edilen süvari ve piyade neferleri ile Kırserdarı Yusuf Ağa’nın maaşlarının Hazine’ce kabulü. (12. Anadolu)image007

Mazbata

264                                               4 Zilkade 1277

Maliye nezareti celilesinin 29 Şevval 1277 tarihiyle meclis-i vala’ya havale buyrulan bir kıt’a takririne nazaran Karahisar-ı Şarki Sancağı İran Caddesi üzerinde vaki olmak hasebiyle mârrin ve âbirin’in tasallutu eşkiyadan muhafazaları zımmında emsali vech ile yetmişaltı senesi Temmuz’unun onbeşinden sene-i merkume teşrini evveli gayetine değin muvakkaten istihdam olundukları mahallinden inha olunan bir nefer kır serdarı ile beş nefer süvari ve on nefer piyade zaptiyelerinin maaşları bulunan sekizbinyediyüzelli kuruşun hazinece kabul ve mahsubu tab’iyyeti maslahat olunduğundan ol-vech ile icra-yı icabı’nın nezareti müşarun ileyha’ya havalesi meclis-i vala da dahi tezekkür kılınmış ise de ol- bab’da emr-ü fermanimage009

71 Anadolu

Karahisar-ı Şarki Sancağı İran Caddesi üzerinde vaki olmak hasebiyle mârrin ve âbirin’in (gelip geçenlerin) tasallutu eşkıyadan (eşkıya saldırısından) muhafazaları zımmında muvakkaten neferatı zaptiye istihdamına dair mazbata.

İran Caddesi, Karahisar’dan başlayarak Avutmuş’dan itibaren Alucra’ya doğru devam eden yolun adıdır. Bu yol o dönemlerde kervan ve ticaret yolu olduğundan güvenliği de önem arz etmekteydi. Dolayısıyla söz konusu serdarlar devriye gezerek yol güvenliğini sağlamaktaydı. Zira muhtelif belgelerden eşkıyaların yol keserek cana ve mala kastetdikleri anlaşılmaktadır.

Belgelerin okunmasındaki yardımlarından dolayı Murat Özgüngör, Turan Kılıçaslan, Ahmet yadi,  Mesut Kartal, Zeki Özkan, Faik Okan Atakcan, Şems-i Kimya, Müzeyyen Muradoğlu ve Hülya Komesli Teymur’a teşekkür ederim.

Saygılarımla,

Murat D. Tosun

Reklamlar

About Murat Dursun Tosun

30.07.1961 tarihinde İstanbul'da doğdu. İlkokulu ve Ortaokulu Çeliktepe'de okudu. Liseyi ise, Gültepe Endüstri Meslek Lisesinde 1977 yılında tamamladı. 27 Mart 1978 tarihinde İstanbul Atatürk Kültür Merkezi'nde 17 yaşındayken sözleşmeli teknisyen olarak göreve başladı. 1981–82 yılları arasında askerlik görevini yaptı. 1983 yılında tekrar sözleşmeli teknisyen olarak AKM'de göreve başladı. 1984 yılında çıkan bir Kanun'dan yararlanarak Memuriyete geçti. 1990 yılında girdiği ÖSYM sınavı neticesi Açık Öğretim Fakültesi'ne kayıt yaptırdı ve 1994 yılında mezun oldu. Akabinde Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü İşletme Bölümünde Yüksek Lisans Hakkı kazandı ve 3 yıllık eğitimden sonra 1997 yılında Bilim Uzmanı olarak mezun oldu. İş hayatında ise,13 yıllık teknik hizmet çalışmasından sonra Emniyet ve Bakım Şef Yardımcısı, Sivil Savunma Amiri, Fiziki Güvenlik Amiri görevlerinde bulundu. 1997 yılında Şube Müdürü oldu. 1998'den sonra İdari ve Mali İşler ile Güvenlik Şube Müdürlüğü görevlerinde bulundu.Aynı zamanda 7 yıl süre ile Beyoğlu İstiklal Caddesinde bulunan ve 4/5'inden fazlası Maliye Hazinesine ait olan 54 bağımsız bölümlü Kastel İs Merkezi'nde (Atlas Pasajı) kamu adına yöneticilik yaptı. 2005–2006 hac döneminde eşiyle birlikte hacca gitti ve geldikten sonra Nisan 2006'da emekliye ayrıldı. Bloğunda yayınlanmış 1200’ün üzerinde çalışması vardır. Çeçenzade Hacı Hasan Paşa’nın Hayatı (225 sayfa), Çağırgan Baba Es-Seyyid İsmail Hakkı Çağırgan Veli (206 sayfa) , Arşiv Belgelerinde Mindeval-Çamoluk Tarihi (584 sayfa), Arşiv Belgelerinde Alucra-Alucra Tarihi (690 sayfa), Alucra’nın Emektar Şahsiyetleri-İz Bırakanlar (35 sayfa), Arşiv Belgelerinde Karahisar-i Şarki-Şebinkarahisar Tarihi (914 sayfa), Arşiv Belgelerinde Anadolu'ya Kafkas Göçleri İskânları Köle ve Cariyelik Sorunu (449 sayfa), Kethüdazâde Mehmet Emin Ağa-Tirebolu Voyvodası ve Şebinkarahisar Kaymakamı (630 sayfa), Halepli Bir Osmanlı Paşası Mellahzâde Mehmed Mer'i Paşa Hayatı ve Hatırlattıkları (268 sayfa), Ermeni Olaylarının Gelişimi ve Şebinkarahisar'da Yaşananlar (2 Cilt, 1263 sayfa), Suşehri Tarihi Yazılarım (497 sayfa), Arşiv Belgelerinde Alaplı (404 sayfa), Kasımpaşa Tarihi Yazılarım (326 sayfa) ve Alucra Gürbulak Köyü Nam-ı Diğer Feygas, Hanuk Şeyh Mehmed (260 sayfa), Osmanlıca Arşiv Belgelerinde Gümüşhane Yaşananlar ve Ayrıntıları 1695-1928 (2 cilt 1100 sayfa) isimli basılı 15 kitabı bulunmaktadır. Yaklaşık 8 senedir Naht (Hatt-ı Ahşap) sanatıyla da ilgilenmekte olup, 2 kez İstanbul'da 1 kez Şebinkarahisar'da 1 kez de Alucra'da sergi açmıştır. 2015 yılı yaz döneminde Şebinkarahisar Halk Eğitim Merkezinde Naht (Hatt-ı Ahşap) kursu verdi.
Bu yazı Alucra Tarihi, Osmanlı Tarihi içinde yayınlandı ve , , , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s