ALUCRA TARİHİNDEN SAYFALAR-28

Tarihin sessiz tanığı durumunda olan Osmanlı Arşiv Belgeleri ışığında geçmişte Alucra ve etkileşim içinde olduğu yakın çevresinde neler yaşanmış olduğunu anlamaya çalıştığımız yazı dizimizin yirmisekizinci bölümünde; Alucra kaza müdürlüğü, hükümet konağı kira bedeli, Karahisar-i Şarki Livası ve Ezbider karyesi hükümet konaklarına ilişkin belgeleri sizlere tanıtacağız.

1850 yılına ait belgede Alucra’nın kaza müdürü tarafından yönetildiğini dolayısıyla kaymakamlık teşekkülünün olmadığını görmekteyiz. 1896 ve 1900 tarihli belgelerden ise Alucra’da kaymakamlık teşekkülünün yapılmış olduğunu ancak kiralık binalarda hizmet verdiği anlamaktayız.  Karahisar-i Şarki’ye ait 1886 tarihli belgede de buradaki hükümet konağının yıkılmaya yüz tuttuğu belirtilmektedir. Anlaşılıyor ki o zamanlarda bile Karahisar’a karşı ilgisizlik bulunmakta imiş. Ezbider’le ilgili belgede ise halk tarafından burada hükümet konağı yapılmak istendiği anlaşılmaktadır. Bunun yanında 1871 tarihinde Andiryas (Endires) ve Ezbider’in yapısına ilişkin değerli bilgiler verilmektedir. Buna göre anılan tarihte Andiryas’da yüzden fazla ev, 30 kadar dükkân, iki kahvehane ve pazarı olduğu, Ezbider’de ise birkaç yüz ev ve dükkân ile kahvehanenin varlığından bahsedilmektedir.

Belgelerin okunmasındaki katkılarından dolayı Aşiyan Sahaf Etem Çoşkun, Murat Özgüngör, İnci Abaroğlu, Mustafa Yavuz, Ahmet Yadi ve Osmanlıca Tarih Edebiyat’a çok teşekkür ederim.

B.O.Arşivi Fon Kodu: İ.MVL. Dosya No: 188, Gömlek No: 5682, Tarihi: 1267 M 04    (9 Kasım 1850), Konu Özeti: Karahisar-i Şarki dâhilinde Alucra kazası Müdürlüğü’nün Ebubekir Bey’e ihalesi.image001

Atufetli Efendim Hazretleri,

Karahisar-i Şarki Sancağı’nda Alucra kazası Müdürlüğü’ne dair Meclis-i Vala’nın bir kıt’a mazbatası melfuf-ı şukka ile manzur-ı âli buyurulmak üzere takdim kılındı. Mealinden müsteban olduğu üzere kaza-i mezkûr müdüri Hacı İsmail Ağa’nın adem-i idaresi cihetiyle azil olunarak yerine vekâleten tayin kılınan Kuruçay henedanından Ebubekir Beğin beşyüz guruş maaşla müdirlik mezkûra tayini tezkir olunmuş ise de ol-babda her ne vechile emr ü ferman hazret-i padişâhi şeref sudur buyurulur ise ana göre harekete mübaşeret olunacağı beyanıyla tezkere-i senaveri terkim kılındı efendim.

Fi 4 Muharrem sene 67

Maruz-i çaker-i kemineleridir ki,

Ziver-i asab-ı ibcal olan işbu tezkire-i samiye-i asafaneleriyle zikr olunan mazbata ve şukka mantuk-ı merakım-mevfur (tezkerenin tam olarak manası, içeriği) cenab-ı şehinşahi buyrulmuş ve tezekkür ve istizan buyurulduğu vechile ağayı muma-ileyhin azliyle yerine mir-i muma ileyhin ol-mikdar maaşıyla müdirlik-i mezkûre tayini müteallik ve şeref sudur buyurulan emr u irade-i seniyye-i cenab-ı padişâhi iktiza-yı celilinden bulunmuş ve marrü’l-beyan mazbata şukka yine savb-ı sami-i asafanelerine iade kılınmış olmakla ol-babda emr u ferman hazret-i veliyyül emrindir. Fi 5 Muharrem sene 67image002

Maliye Nezareti Hazretleri’ne

Karahisar-i Şarki Sancağında Alucra kazası müdiri Haci İsmail Ağanın adem-i idaresi cihetiyle azliyle yerine mahsus olan beşyüz guruş ita ve usul-i kefaliyet ve temenniatın icrasıyla sal-i hal Haziran’ın 26. gününden itibaren vekaleten müdir tayin kılınan Kuruçay kazası hanedanından Ebubekir beğin asaleten icra-yı memuriyeti hususuna bi’l istizan irade-i hümayun hazret-i şâhâne müteallik ve şeref sudur buyurulub mucebince keyfiyet Trabzon valisi devletlü paşa hazretlerine bildirilmiş olmakla hazinece icabının icrasına himmet eyleye diye ferman-ı âli.

B.O.A. Fon kodu: BEO, Dosya No: 747, Gömlek No: 56010, Tarihi: 1313 N 10 (24Şubat 1896), Konusu: Alucra Kazası Hükümet Konağı kira bedelinin tesviyesi. (Adliye)image003

Maruzi çakeri kemineleridir ki;

Alucra kazası me’muriye-i adliyesinin ikâmeti içün mukata-i işcarına mecuriyet görünen hane bedeli icarı olan şehri elli gruşun kabul ve sarfı iş’arı mahalliye nazaran zaruri görülmüş mezburun zuhurat tertibinden bittenzil icarat tertibine naklen ve tarih-i isticardan itibaren sarfı hususuna müsaade-i celile-i sadaretpenahileri şayan buyurulmak babında emr u ferman hazreti en lehül emrindir. Fi 1Ramazan Sene 1313 ve Fi 3 Şubat Sene 1311 Adliye Nazırı

B.O.A. Fon Kodu: BEO, Dosya No: 778, Gömlek No: 58343, Tarihi: 1313 Za 28 (11 Mayıs 1896), Konusu: Alucra Kazası Hükümet Konağı için isticar olunan hane icaresi. (Adliye)image004

Maruzi çakeri kemineleridir ki;

Karahisar-i Şarki sancağı dahilinde Alucra kazası hükümet konağının mahzen olmasına mebni isticar olunan hane icarasından adliye hissesine isabet eylediği iş’ar-ı mahliyeden anaşılan otuz gruşun kabulü zaruri görüldü encümen-i idare-i adliyeden ifade kılınmış olmakla mezburun zuhurat tertibinden bittenzil  icarat tertibine naklen ve tarih-i isticardan itibaren sarfına musaade-i aliye-i cenabı sadaretpenahileri şayan buyurulmak babında emr u ferman hazreti men lehül emrindir.Fi 20 Zilkade 313 ve Fi 22 Sene….. 312

Adliye Nazırı

B.O.A. Fon Kodu: DH.MKT. Dosya No: 2321, Gömlek No: 90, Tarihi: 1317 Za 20   (22 Mart 1900), Konusu: Alucra Hükümet Konağı olarak kiralanan hanenin kira parasının karşılanması ya da yeni bir hanenin kiralanması isteği.image005

Sivas Vilayet-i Celilesi’ne

Alucra kazası hükümet konağı olmak üzere senevi bin sekizyüz guruşla isticâr edilmiş (kiralanmış) hanenin ikibinbeşyüz guruşa talib-i ahiri bulunduğundan bahisle ya bu mikdarla hükümet namına isticârı veyahud hanenin tahliyesi mutasarrıf tarafından istid’â olduğu beyanıyla istifa-i tevarüd muamele-yi havi iden 1 Şubat sene 315 tarih ve ikiyüz doksan numaralı tahrirat-ı âliye-i daverileri mutalaa …… kaza-i mezbûr hükümet konağı namına kadimen senevi binsekizyüz guruş bedel-i icar-ı mahsus iken meblağ-ı mezbûr  umum sırasında icra olunan yüzde onbeş tenzilatdan sonra binbeşyüzotuz guruşa tenzil edilip muvalat-ı icra edilen tenzilatın iadesi taraf-ı sami-i sadaretpenahiden istizan olunmuş ise de henüz cevap alınamamasına ve ….. kazası sarfiyatı gayri müsaid bulunmasına nazaran kaza-i mezburda hükümet dairesi içün tahsisat-ı hazire ile diğer bir hane ve bu sureti katiyen kabul olmadığı halde bedel-i icarı kadime icra olunacak olan muvazene-i vilayet dahilinde bir karşılık bulunarak keyfiyetin işarı ……muhasebe ifadesiyle beyanına mübaşeret kılındı ol-babda

B.O.A. Fon Kodu: DH.MKT. Dosya No: 1372, Gömlek No: 28, Tarihi: 1304 M 15     (14 Ekim 1886), Konusu: Karahisar-i Şarki Hükümet Konağının yıkılmaya meyletmiş olmasından dolayı yeniden yapılacak konağın inşaatının bitişine kadar kiralanan hanenin kira bedelinden üçyüz kurusun dâhiliye memurlarının hissesine isabet ettiğinden sarfına mezuniyet verilebilmesi ilgili tahrirat cevabının irsaline bağlı olduğundan biran evvel gönderilmesi.image006

Sivas Vilayet-i Behiyyesi’ne

Karahisar-i Şarki hükümet konağının mâil-i inhidâm (çökme, yıkılma, viran olma) olmasından naşi müceddeden yapılacak hükümet konağının hitam-ı inşaatına kadar şehri bin guruş bedeli ile isticâr olunan (kiralanan) konağın icarı bedelinden üçyüz guruş dahiliye memurlarının masasına?isabet ettiğinden meblağ-ı mezburun sarfına mezuniyet itası vilayet-i behiyyeleri idare meclisinden 15….sene 303 tarihli mazbata Muhasebe-i Nezarete lede’l-havale ol-babda yazılan derkenarda bu babda muamele icrası mukaddema makam-ı valâlârına keşide kılınan telgrafname üzerine bazı istizahı mutazammın 5 Safer sene 303 tarihinde yazılan tahrirat cevabının vüruduna mütevakkıf bulunduğundan bade icabına bakılmak üzere evvel emr de tahrirat-ı mezkûra cevabının irsalinin savb-ı valalarına …….gösterilmiş olacağını ol-vechile ifayı muktezasına himmet buyurulması babında

Leffen ba muhasebeye verilmiştir

B.O.A.Fon Kodu: ŞD. Dosya NO: 1782, Gömlek: A 62, Tarihi: 1287 Z 17 (10 Mart 1871) Konusu: Karahisar-i Şarki Sancağı’nın Suşehri Kazası merkezinde bulunan Ezbider karyesinde bir hükümet konağı inşası. (Sivas 1)image007

Canib-i Sâmi-i Nezaret-i Celile-i Dâhiliyeye

Karahisar-i Şarki Sancağına tabi Suşehri kazası merkezi bulunan Ezbiderler karyesine masarif vakıasının nısf-ı ianeten ahali canibinden ve nısf-ı değeri hazine-i celileden tesviye olunmak üzere bir hükümet konağı inşası istid’â ve kaza-i mezbûra tabi Akşehirabâd nahiyesinin bazı karyeleri tarafından verilen mazbata da dahi Andiryas karyesi merkez ittihaz olunduğu halde oraya masarif-i inşaiyesi taraflarından tesviye olunarak bir hükümet konağı inşasıyla canib-i miriye terk ve teberru idecekleri inha olunmuş (bildirilmiş) mezkûr Andiryas karyesi yüzden mütecaviz hane ve otuz kadar dekakin ve iki kayvehaneye müştemil şeklinde bir mahal olub hakkında bir vuku’ dahi bazar  in’ikadıyla ahz ve ita bulunmakda ise de  mezkûr Andiryas karyesi Suşehri kazasının bir cihetinin kenarında bulunmak mülasebesiyle kazanın öbür cihetine yirmi saat kadar badiyeti bulunduğu mezkûr Ezbiderler karyesi dahi birkaç yüz hane ve dekakin ve kahvehaneye müştemil olub burada dahi beher hafta bazar in’ikad itmekde (kurulup, toplanmakda) olduğundan ve zaten dahi kaza-i mezbûrun vasatında bulunduğundan bevech muharrer masarifatın tefsi ianeten ahali canibinden ve nısf-ı değeri hazine-i celileden tesviye olunmak üzere mezkûr Ezbiderler karyesine müşkülat mukteziyesiyle bir bab hükümet konağı inşası ıslahat-ı mukteziyeye dair liva-i mezburdan vürud iden layihanın biryerinde? muharrer istid’â üzerine meclis-i acizanemizce tezkere mütalaa kılınmış olmağla ve icra-yı iktizası murakka-i aliye-i nezaret-i penâhilerine mütevakkıf bulunmağla ol-babda emr u ferman hazret-i veliyyül emrindir. Fi 25 Ca (Cemaziyelevvel) Sene 87 ve fi 8 Teşrinievvel) sene 86
Vali-i Vilayet –i Sivas         Mektubi ve Reis-i Sâni Meclis-i Umumi Sivas

Ahmed İzzet

Reklamlar

About Murat Dursun Tosun

30.07.1961 tarihinde İstanbul'da doğdu. İlkokulu ve Ortaokulu Çeliktepe'de okudu. Liseyi ise, Gültepe Endüstri Meslek Lisesinde 1977 yılında tamamladı. 27 Mart 1978 tarihinde İstanbul Atatürk Kültür Merkezi'nde 17 yaşındayken sözleşmeli teknisyen olarak göreve başladı. 1981–82 yılları arasında askerlik görevini yaptı. 1983 yılında tekrar sözleşmeli teknisyen olarak AKM'de göreve başladı. 1984 yılında çıkan bir Kanun'dan yararlanarak Memuriyete geçti. 1990 yılında girdiği ÖSYM sınavı neticesi Açık Öğretim Fakültesi'ne kayıt yaptırdı ve 1994 yılında mezun oldu. Akabinde Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü İşletme Bölümünde Yüksek Lisans Hakkı kazandı ve 3 yıllık eğitimden sonra 1997 yılında Bilim Uzmanı olarak mezun oldu. İş hayatında ise,13 yıllık teknik hizmet çalışmasından sonra Emniyet ve Bakım Şef Yardımcısı, Sivil Savunma Amiri, Fiziki Güvenlik Amiri görevlerinde bulundu. 1997 yılında Şube Müdürü oldu. 1998'den sonra İdari ve Mali İşler ile Güvenlik Şube Müdürlüğü görevlerinde bulundu.Aynı zamanda 7 yıl süre ile Beyoğlu İstiklal Caddesinde bulunan ve 4/5'inden fazlası Maliye Hazinesine ait olan 54 bağımsız bölümlü Kastel İs Merkezi'nde (Atlas Pasajı) kamu adına yöneticilik yaptı. 2005–2006 hac döneminde eşiyle birlikte hacca gitti ve geldikten sonra Nisan 2006'da emekliye ayrıldı. Bloğunda yayınlanmış 1200’ün üzerinde çalışması vardır. Çeçenzade Hacı Hasan Paşa’nın Hayatı (225 sayfa), Çağırgan Baba Es-Seyyid İsmail Hakkı Çağırgan Veli (206 sayfa) , Arşiv Belgelerinde Mindeval-Çamoluk Tarihi (584 sayfa), Arşiv Belgelerinde Alucra-Alucra Tarihi (690 sayfa), Alucra’nın Emektar Şahsiyetleri-İz Bırakanlar (35 sayfa), Arşiv Belgelerinde Karahisar-i Şarki-Şebinkarahisar Tarihi (914 sayfa), Arşiv Belgelerinde Anadolu'ya Kafkas Göçleri İskânları Köle ve Cariyelik Sorunu (449 sayfa), Kethüdazâde Mehmet Emin Ağa-Tirebolu Voyvodası ve Şebinkarahisar Kaymakamı (630 sayfa), Halepli Bir Osmanlı Paşası Mellahzâde Mehmed Mer'i Paşa Hayatı ve Hatırlattıkları (268 sayfa), Ermeni Olaylarının Gelişimi ve Şebinkarahisar'da Yaşananlar (2 Cilt, 1263 sayfa), Suşehri Tarihi Yazılarım (497 sayfa), Arşiv Belgelerinde Alaplı (404 sayfa), Kasımpaşa Tarihi Yazılarım (326 sayfa) ve Alucra Gürbulak Köyü Nam-ı Diğer Feygas, Hanuk Şeyh Mehmed (260 sayfa), Osmanlıca Arşiv Belgelerinde Gümüşhane Yaşananlar ve Ayrıntıları 1695-1928 (2 cilt 1100 sayfa) isimli basılı 15 kitabı bulunmaktadır. Yaklaşık 8 senedir Naht (Hatt-ı Ahşap) sanatıyla da ilgilenmekte olup, 2 kez İstanbul'da 1 kez Şebinkarahisar'da 1 kez de Alucra'da sergi açmıştır. 2015 yılı yaz döneminde Şebinkarahisar Halk Eğitim Merkezinde Naht (Hatt-ı Ahşap) kursu verdi.
Bu yazı Alucra Tarihi, Osmanlı Tarihi içinde yayınlandı ve , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s