19. YÜZYILIN SONUNDA ALUCRA’NIN EKONOMİK VE SOSYAL DURUMU

Bu belgeleri Koyulhisar ve Suşehri’ne ait aynı içerikteki belgelerden sonraya bırakmamda ki gaye kıyaslama imkânı bulabilmek içindi. Her üç ilçeye ait belge de 1880 tarihlidir. Bundan da anlaşıldığına göre Karahisar-i Şarki Sancağı dahilinde Der-sââdet’in talep ve buyruğu üzerine bu çalışmalar yapılmıştır.

Öyle ki Suşehri ile ilgili çalışmanın 3 yıl sürdüğü anlaşılmaktadır. Çalışmalardaki içerik birbirinden farklı olduğundan her bir çalışmayı ayrı bir ekibin yaptığı anlaşılmaktadır.

Bilgilere göre bir kıyaslama yaptığımızda Koyulhisar’da bir isim listesi oluşturulmadığı görülmektedir. Buna karşın Suşehri’nde Müslim ve gayri-Müslim olarak 105 kişi belirlenmiş iken bu sayı Alucra’da (Mindeval dâhil) 16 kişidir. Buradan Suşehri’nin zengin Alucra ve Koyulhisar’ın görece daha imkânsız ve fakir kazalar olduğu anlaşılmaktadır.

Alucra’nın genel özeti tek uğraşlarının kendilerine yetecek kadar çiftçilik yaptıkları ve tek gelir kaynaklarının dağlardan kestikleri ağaçları Karahisar’a getirip satmayla elde ettiklerinden ibaret olduğu şeklindedir. Yolları da tamire muhtaç olduğundan halkın çok eziyet çektiği de özellikle belirtilmiştir.

Alucra’ya bağlı nahiyelerden biri olan Mindeval bölgesindeki Teşdik ve Avarak’da bulunan köprülerin de aşırı derecede eskidiğini ve tamire muhtaç olduğunu, halkın köprünün tamiri veya yeniden yapılması için gerekli olan taş ve keresteyi verdiğini ancak ustalar için gerekli paranın olmadığını da anlamaktayız.

Alucra kazasına bağlı nefs-i Alucra, Mindeval ve Kuvata ile birlikte 3 nahiyeden oluştuğu ve buralarda 76 köy olduğu bilgi olarak kayıtlıdır.

Bununla birlikte önceki bilgilerimizden hatırladığımız şekilde Alucra’da 1888 yılında telgrafhane açılırken Suşehri (Andiryas) bu imkâna ancak 1908’den sonra kavuşabilmiştir.

Belgelerin okunmasındaki katkılarından dolayı Faik Okan Atakcan, Mustafa Demirel, Ahmet Yadi, Zeki Özkan, Mesut Kartal, Aşiyan Sahaf Etem Çoşkun, Letafet Karapınar, İnci Abaroğlu ve Hülya Komesli Teymur’a teşekkür ederim.

Saygılarımla,

Murat D.Tosun

B.O.A. Fon Kodu : Y..PRK.UM.. Dosya No: 1, Gömlek No: 104, Belge Tarihi: Hicri 13 Şevval 1297- Miladi 17 Eylül 1880, Konu: Alucra Kazası’nın Umum İhtiyaçları ve Halkın Sosyal Durumuimage002

Numara 125/MÜHÜR Alucra Kasabası Meclis-i İdare

-İrade-i seniyye-i pâdişâhi üzerine  Alucra kazasından  ihtiyacat-ı umumi hakkında  matlup buyrulan lahika olup üç bendi şamildir.

-Alucra kazası  üç nahiye ki nefs-i Alucra ve Mindeval ve Kuvata nahiyelerinden  mürekkeb yetmiş altı kariyeyi  cami olup derun-ı kazada devlet-i aliyyemizin  efkâr-ı ma’delet-asarı (adaleti düşünmek görevi) olan maarif-i mahsusa  mektebi  bulunmamakla ahalisi  cahil  ve maariften bi-şehre  bulunub ancak rençberlikle  uğraşmakta ve mevkisi dahi sınık (dağınık, parçalı) bir mahal olduğundan  iradelerine  kifayetsiz derecede olmağla maarifsizlik asri olarak fakir halde bulundukları  hakkında olarak arz olunur.

-Saye-i ahlâ-hanvâye-i  cenab-ı tacidâride  muhtaç oldukları  mekteb inşasıyla  tahsil-i maarife ikdam (gayret) ve müsaraatları  (teşebbüs, girişme) kayd-ı zaruretden tahlislerine sebeb-i kavidir.

-Vakıa maarifin ihtiyaçsızlığın vakıa olduğunu ve esaside  mekteb bulunduğunu biliyorlar ise de  çe-çare ki giriftari bulundukları fakir hali o gibi  esbabının (sebepler) hususuna mani’ u hail (iki şey arasını ayıran) ola geldiğinden ancak  bir kaç pare kariye için  bir mekteb inşası arzusunda bulunuyorlar.

İkinci bend: Alucra ahalisinin birinci idareleri de dağlardan kestikleri  ağaçları kereste hükmüne  koyarak araba ve araba  hayvanatıyla  şehrimiz olan Karahisar kasabasına nakil  ve furuht (satım, satış) etmeleri olup bu babda gerek kendilerinin ve gerek hayvanatın çeke geldiği tab (güç, kuvvet) ve meşakkat  tarifi her mümtaz bir halde olduğunu ve ahalisi de  bu meşakkatden kurtulmak  tesviye-i  tarik ameliyesine muhtaç bulunduğunu itiraf etmekle beraber  o arzuda iseler de anifü’l-arz (çok yakında hemen akabinde) fakir halleri  buna da hail (engel) olup  zaruri meşakkat etmektedirler.

Üçüncü bend: Derun-ı kazadan Kelkid’den beru cari idub ahali-i kazaya elzem bulunan  Avarak ve Teşdik namıyla be nam iki  aded cisrin (köprü, ahşap köprü)  müşrif-i (bir hal almaya yüz tutmuş olan) harab olmasından  bir saat mesafe için üç saat mahalli dolaşmakta oldukları  ve ekseriya yola ashab-ı mesalih (işi olanlar) bunun hayluletiyle (korkusuyla) hükümete de gelemedikleri  anlaşılıyor bunun  yani böyle bir meşakkatden istihlasda (bir şeyden kurtulmaya çalışma) yine şurut (şartlar) ve iktidara mütevakkıf (bir şeye bağlı olan) ve vabeste olup birinci ikinci bendlerde arz olunan fukaralık bunu da tehir ediliyor.

Hatime:

Şu an ve zamanda  Alucra kazası ahalisinin ihtiyacat-ı hazırası bala da tafsilan arz  olunduğu vechile hasılı servet  ve iktidara muhtaç olan üç maddenin fiile çıkarılması içün hâhişker ve tarik-i tesviyesinden başka  mekteb inşasıyla hayırların  tamirat ve termimatını (onarım)  oldukça tesviye ederler ise de birincisi maarifsizlik eşeddi (daha şiddetli) olup, ikincisi de  şu birkaç seneden berü  hasılatının tereddütle vuku’  cihetle bu gibi  masrafların iktidarsızlıkları  görülüyor bununla beraber yine  mezkûr köprülerin tamiri altmış kuruşa keşf olunmuş ise de  kereste ve taşları  ahali tarafından yine verileceği  ve verildiği halde asıl muhtaç olunan şey  usta diye olup o da bir on beş bin kuruşla hususi bir yer bulacağından  bunun hazineden iaşesi  hususunda  bulunduklarının ve başkaca talep  buyrulup tanzim kılınan nüfusu  ve ashab-ı emlak  ve cinayet-i vakitleri  dahi leffen takdim kılındığının  beyanı mutasarrıfında  mazbata-i acizanemize izbar olundu.

Fi 13 Şevval (12)97 ve fi 6 Eylül (12)96

Reis-i Mahkeme-i Bidayet Alucra-Es-Seyyid Muhammed Raşid

Vekil-i Kaim-makam Kaza-i-Alucra Es-Seyyid Osman Nuriimage003

Alucra kazası ehalisinden emlakiye  ehaliy-i saireden  mümtaz olan zevatın  esamilerini mübeyyin defteridir.

Mezmek karyesinden  Kadızade Mehmed Beğ
Karatodar (Karaağaç) karyesinden  Hamidzade Mehmet ağa
Parak karyesinden  Kör Yakupzade Derviş Hüseyin Ağa

Pirili karyesinden Kör Ahmet oğlu Mustafa Ağa
Armutlu karyesinden Batagocuk  oğlu Bekir Efendi
Parak karyesinden Abdi oğlu Abdurrahman ağa

Kemalli karyesinden Molla oğlu  Mehmet Efendi
Avarak karyesinden Hasan Efendi
Patin Karyesinden  Tahir Ağa

Eliğe karyesinden Kız oğlu Habib ağa
Karabörk karyesinden Yelekzâde  Hakkı Osman Efendi
Zıhari karyesinden Kabdıoğlu Hacı İsmail Efendi

Zağpa-i Zir Karyesinden Hacı Mürsel Efendi
Teşdik Karyesinden Tatar Zâde Ahmet Efendi
Hınzıri (Kayacık) karyesinden Koca Yaşa Titro (Siro) Ağa

Hanzar karyesinden Fistan Ağa  (Toplam 16 kişi)

Müslim ve gayr-i Müslim her sınıf ahaliden en kıdem ve emlakca ahali-i saireden  mümtaz bulunan her kimler ise  anların nüfusları ile  şöhret ve esamilerinin (isimlerinin) bildirilmesi emir ve ferman buyrulmuş ve tıbk-ı fermûde-i asafâneleri  vechile  (tıpkı fermanda buyurulduğu gibi) Alucra kazası  ahalisinden  emlakca ahali-i saireden  mümtaz olan zevatların  mahalli emlak defterinden  isim ve şöhretleri bi’l-ihraç balada (yukarıda)   gösterildiği vechile  on altı nüfus-u şamil  olduğunu iş bu defter tanzim-i takdim kılındı olbabda.

Fi 5 Eylül Sene 96

Alucra kazası ahalisinden  emlakca ahali-i saireden  mümtaz olan zevatın  esamisi (adlar, namlar) ve şöhreti balaya tahdid kılındığı sarihle temyiz kılınır.

Vekil-i Kaim-makam Alucra

 

Reklamlar

About Murat Dursun Tosun

30.07.1961 tarihinde İstanbul'da doğdu. İlkokulu ve Ortaokulu Çeliktepe'de okudu. Liseyi ise, Gültepe Endüstri Meslek Lisesinde 1977 yılında tamamladı. 27 Mart 1978 tarihinde İstanbul Atatürk Kültür Merkezi'nde 17 yaşındayken sözleşmeli teknisyen olarak göreve başladı. 1981–82 yılları arasında askerlik görevini yaptı. 1983 yılında tekrar sözleşmeli teknisyen olarak AKM'de göreve başladı. 1984 yılında çıkan bir Kanun'dan yararlanarak Memuriyete geçti. 1990 yılında girdiği ÖSYM sınavı neticesi Açık Öğretim Fakültesi'ne kayıt yaptırdı ve 1994 yılında mezun oldu. Akabinde Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü İşletme Bölümünde Yüksek Lisans Hakkı kazandı ve 3 yıllık eğitimden sonra 1997 yılında Bilim Uzmanı olarak mezun oldu. İş hayatında ise,13 yıllık teknik hizmet çalışmasından sonra Emniyet ve Bakım Şef Yardımcısı, Sivil Savunma Amiri, Fiziki Güvenlik Amiri görevlerinde bulundu. 1997 yılında Şube Müdürü oldu. 1998'den sonra İdari ve Mali İşler ile Güvenlik Şube Müdürlüğü görevlerinde bulundu.Aynı zamanda 7 yıl süre ile Beyoğlu İstiklal Caddesinde bulunan ve 4/5'inden fazlası Maliye Hazinesine ait olan 54 bağımsız bölümlü Kastel İs Merkezi'nde (Atlas Pasajı) kamu adına yöneticilik yaptı. 2005–2006 hac döneminde eşiyle birlikte hacca gitti ve geldikten sonra Nisan 2006'da emekliye ayrıldı. Bloğunda yayınlanmış 1200’ün üzerinde çalışması vardır. Çeçenzade Hacı Hasan Paşa’nın Hayatı (225 sayfa), Çağırgan Baba Es-Seyyid İsmail Hakkı Çağırgan Veli (206 sayfa) , Arşiv Belgelerinde Mindeval-Çamoluk Tarihi (584 sayfa), Arşiv Belgelerinde Alucra-Alucra Tarihi (690 sayfa), Alucra’nın Emektar Şahsiyetleri-İz Bırakanlar (35 sayfa), Arşiv Belgelerinde Karahisar-i Şarki-Şebinkarahisar Tarihi (914 sayfa), Arşiv Belgelerinde Anadolu'ya Kafkas Göçleri İskânları Köle ve Cariyelik Sorunu (449 sayfa), Kethüdazâde Mehmet Emin Ağa-Tirebolu Voyvodası ve Şebinkarahisar Kaymakamı (630 sayfa), Halepli Bir Osmanlı Paşası Mellahzâde Mehmed Mer'i Paşa Hayatı ve Hatırlattıkları (268 sayfa), Ermeni Olaylarının Gelişimi ve Şebinkarahisar'da Yaşananlar (2 Cilt, 1263 sayfa), Suşehri Tarihi Yazılarım (497 sayfa), Arşiv Belgelerinde Alaplı (404 sayfa), Kasımpaşa Tarihi Yazılarım (326 sayfa) ve Alucra Gürbulak Köyü Nam-ı Diğer Feygas, Hanuk Şeyh Mehmed (260 sayfa), Osmanlıca Arşiv Belgelerinde Gümüşhane Yaşananlar ve Ayrıntıları 1695-1928 (2 cilt 1100 sayfa) isimli basılı 15 kitabı bulunmaktadır. Yaklaşık 8 senedir Naht (Hatt-ı Ahşap) sanatıyla da ilgilenmekte olup, 2 kez İstanbul'da 1 kez Şebinkarahisar'da 1 kez de Alucra'da sergi açmıştır. 2015 yılı yaz döneminde Şebinkarahisar Halk Eğitim Merkezinde Naht (Hatt-ı Ahşap) kursu verdi.
Bu yazı Alucra Tarihi, Osmanlı Tarihi içinde yayınlandı ve , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s