ALUCRA TARİHİNDEN SAYFALAR-37

image002

Zafer Mektebi (Yerlerde kar var)image004

Cihad Mektebi

Tarihin sessiz tanığı durumunda olan Osmanlı Arşiv Belgeleri ışığında geçmişte Alucra ve etkileşim içinde olduğu yakın çevresinde neler yaşanmış olduğunu anlamaya çalıştığımız yazı dizimizin otuzaltıncı bölümünde; Alucra’nın Zun yaptırılmış olan Zafer ve Cihat mektepleri, Alucra halkının dışarıda çalışabilmesi için amele pasaportu tahsisi ve Alucra’ya Kaymakam atamasıyla ilgili belgeleri ve transkripsiyonlarını inceleyeceğiz.

T.C. Başbakanlık Osmanlı Arşivi Fon Kodu: İ.DUİT (İradeler Tasnifi), Dosya No: 158, Gömlek No: 5, Tarihi:  1336 B (Recep) 23, Konusu: İnşaat, taltifat; Zekeriya Bey (Kaymakam, Kafkasya Onbirinci Fırka Kumandanı); Zafer Mektebi (Zun karyesi, Alucra); Cihad Mektebi (Zun karyesi, Alucra); Zun karyesi (Alucra)image006

Huzur-i Sami-i Cenab-ı Sâdâretpenâhiye

Marûz-i çaker kemineleridir.

Alucra kazasının Zun karyesinde Kafkas onbirinci fırka kumandanlığınca inşa ittirilüb Zafer ve Cihad namlarıyla tesmiye ittirilmiş iki bab mekteb binasının emr-i inşasında himmet-i mahsusa-i maarif perverânesi meşhud olan mezkûr fırka kumandanı kaimmakam Zekeriya Beğin münasib rütbeden maarif nişanıyla lüzûmu taltifi Karahisar-i Şarki mutasarrıflığının iş’arına atfen Sivas vilayeti vekâletinden bi’t-tahrirat inha edilmiş ve mir mumaileyhin üçüncü rütbeden maarif nişanıyla taltifi bi’t-tensib bu babda tanzim idilmiş irade-i seniyye layihası leffen arz ve takdim kılınmış olmakla ifa-yı muktezası vabeste-i müsaade-i celile-i daver-i efhamileridir. Ol-babda emr ü ferman hazret-i veliyyü’l emrindir.

Fi 20 Recep sene (1)336 ve fi 2 Mayıs sene 334

Maarif-i Umumiye Nazır Vekili  image008

İrade-i Seniyye / Maarif Nezareti Numru (Numara) 757

Alucra kazasının Zum karyesinde Kafkas Onbirinci Fırka Kumandanlığı’nca inşa itdirülüb Zafer ve Cihad namlarıyla tesmiye etdirilmiş iki bab mekteb binasının emri inşaatında himmet-i mahsusa-i maarif pervarânesi (emek veren) mesbuk (geçmiş) olan mezkûr fırka kumandanı Kaimmakam (Yarbay) Zekeriya Beğ üçüncü rütbeden bir kıt’a maarif nişanı verilmişdir.

Bu irade-i seniyyenin icrasına Maarif Nazırı me’murdur. Fi 23 Recep sene 1336 ve fi 5 Mayıs sene 1334

Maarif Nazırı Vekili             Sadrazam Mehmet Talat (Paşa)

T.C. Başbakanlık Osmanlı Arşivi Fon Kodu: MV (Meclis-i Vâlâ) 116 Konusu: Amele pasaportu verilmesi.image010

Meclis-i Vûkâlâ Müzâkerâtına Mahsus Zabıt Vârakasıdır.

Hazır bulunan zevat-ı fihâmın esâmisi

Hülasa-i meâli

Trabzon vilayetine mahsus nısf ücretli amele pasaportunun Alucra kazasına da teşmil-i lüzûmu Sivas vilâyetinden bildirildiğine dair Dâhiliye Nezâretinin Şura-yı Devlet’e havale olunan tezkiresi üzerine Tanzimat dairesinden kaleme alınan mazbata mütalaa olundu.

Mealinde kazanın dağlık olmasından dolayı bazı nevahi ahalisi Rusya’nın Anapa cihetlerine gitmek mecburiyetinde olub pasaport ahzıçün merkez livaya müracaatları müstelzim müşkülat olmasına mebni ekserisi pasaportsuz gitdiklerinden bu takdirde kendülerine firaren gitmiş nazarıyla bakılarak avdetlerinde kabul edilmemeleri icab edüb şu muamele zürra’ hakkında muceb bir şayanı olduğundan müşkülat-ı vakıanın def’i hakkında Trabzon vilayetince Batum cihetinde münhasıran amelelikle temin-i maişat itmekde bulunan Keskim (Keskem) kazasının ve kaza nahiyesi ahalisine de verilmekde olduğu gibi mezkûr Alucra kazası ahalisine dahi kazaca altı mah (ay) müddetle otuz kuruşluk pasaport itası münasib olacağı dermeyan idilmiş ve bu suret muvafık-ı maslahat görülmüş olmakla mucebince vilayet-i mezkûreye tebligat ifasının Dâhiliye Nezareti’ne havalesi tezkir kılındı.

T.C. Başbakanlık Osmanlı Arşivi Fon Kodu: İ.DUİT (İradeler) 45/16 Konusu: Kaymakam tayini.image012

Hu

Bab-ı Âli Dâhiliye Nezareti Me’muriye ve Sicil-i Ahval Müdiriyeti    Aded 2497

İrade-i Seniyye

Yafa Kaimmakamlığına Halilülrâhman kaimmakamı İrfan Beğ almakta olduğu birinci ve Halilürrâhman kaimmakamlığına Alucra kaimmakamı İrfan ve Alucra kaimmakamlığına da Çerkesköy Nahiyesi Müdiri Ali Haydar Beyler üçüncü sınıf maaşları ile nakil ve tayin kılınmışdır.

İşbu irade-i seniyyenin icrasına Dâhiliye Nazırı memurdur. Fi 14 Rebiulevvel sene 1335 ve fi 26 Kânunuevvel sene 1332 (8 Ocak 1917)

Dâhiliye Nazırı                                 Sadrazam

Mehmed Talat Paşa (1913-1918) Said Halim Paşa (12 Haziran 1913 – 3 Şubat 1917)image014

Hu

Bab-ı Âli Dâhiliye Nezareti Me’murin Ve Sicil-i Ahval Müdiriyyeti   Aded:25590/840

Huzur-ı Âli-i Cenab-ı Sâdâretpenâhiye

Marûz-i Çaker Kemineleridir

Münhal olan Yafa kazası Kaimmakamlığına Halilülrahman (Şanlı Urfa) kazası kaimmakamı İrfan Beğin almakda olduğu birinci ve Halilürrahman kaimmakamlığına Alucra kaimmakamlığına tayin olub ahval-i sahiyesinden naşi diğer mahalle naklini taleb ve istid’a etmekte olan İrfan ve Alucra kaimmakamlığına da Mekteb-i Mülkiye mezunlarından Çerkesköy Nahiyesi Müdiri Ali Haydar Beğlerin üçüncü sınıf maaşlarıyla nakil ve tayinleri ancak müdirat kararıyla bi’t-tensib irade-i seniyye layihası leffen takdim kılınmış olmakla ifayı muktezası menut-ı müsaade-i sami-i fehimâneleridir. Ol-babda emr ü ferman hazreti veliyyül emrindir.

Fi 13 Rebiulevvel sene 335 ve fi 25 Kanunievvel sene 332

Dâhiliye Nazırı Bende (Mehmed Talat Paşa)

Anlaşılacağı üzere ilk belgemizde Rus Savaşı sırasında, Alucra’nın Zun köyünde karargâhı bulunan Onbirinci Fırka Kumandanlığınca burada iki aded okul inşa edilmesine katkıda bulunduğu için Fırka Kumandanı Zekeriya Beyin bizzat Başbakan tarafından ödüllendirilmiş olduğu anlaşılmaktadır. O tarihlerde okul büyük bir nimet olduğundan iki adet okula birden sahip olmasından dolayı Zun köyü çok şanslı bir konuma sahip olmuştur.

İkinci belgemizde Alucra’nın dağlık olmasından dolayı ahalisinin geçim anlamında zor durumda olduğu bu nedenle maişetlerini temin edebilmeleri için Rusya taraflarına çalışmaya gidebilmeleri için 6 ay süreyle kendilerine pasaport verilmesinin uygun bulunduğu belirtilmektedir.

Üçüncü belgemizde ise genel olarak Kaymakam tayinlerine ve özelde Alucra’ya kaymakam tayinine ilişkin bir hatırayı içermektedir. Buna göre Çerkesköy’den Alucra’ya kaymakam gelmiştir. Günümüzde bu rotasyonları ulaşım imkânlarını göz önüne alarak değerlendirdiğimizde çok da zor görmesek de o günün şartlarında Çerkesköy’den Alucra’ya Alucra’dan Urfa’ya gidiş hiç de kolay olmasa gerektir.

Belgelerin okunmasındaki katkılarından dolayı Osmanlıca tarih Edebiyat, Mesut kartal, İbrahim Yıldırım, Aşiyan Sahaf Etem Çoşkun, Mustafa Demirel, Adem Yüksel, Gönül Kırıntıları ve Kerime Arslan’a çok teşekkür ederim.

Saygılarımla,

Murat D. Tosun

Reklamlar

About Murat Dursun Tosun

30.07.1961 tarihinde İstanbul'da doğdu. İlkokulu ve Ortaokulu Çeliktepe'de okudu. Liseyi ise, Gültepe Endüstri Meslek Lisesinde 1977 yılında tamamladı. 27 Mart 1978 tarihinde İstanbul Atatürk Kültür Merkezi'nde 17 yaşındayken sözleşmeli teknisyen olarak göreve başladı. 1981–82 yılları arasında askerlik görevini yaptı. 1983 yılında tekrar sözleşmeli teknisyen olarak AKM'de göreve başladı. 1984 yılında çıkan bir Kanun'dan yararlanarak Memuriyete geçti. 1990 yılında girdiği ÖSYM sınavı neticesi Açık Öğretim Fakültesi'ne kayıt yaptırdı ve 1994 yılında mezun oldu. Akabinde Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü İşletme Bölümünde Yüksek Lisans Hakkı kazandı ve 3 yıllık eğitimden sonra 1997 yılında Bilim Uzmanı olarak mezun oldu. İş hayatında ise,13 yıllık teknik hizmet çalışmasından sonra Emniyet ve Bakım Şef Yardımcısı, Sivil Savunma Amiri, Fiziki Güvenlik Amiri görevlerinde bulundu. 1997 yılında Şube Müdürü oldu. 1998'den sonra İdari ve Mali İşler ile Güvenlik Şube Müdürlüğü görevlerinde bulundu.Aynı zamanda 7 yıl süre ile Beyoğlu İstiklal Caddesinde bulunan ve 4/5'inden fazlası Maliye Hazinesine ait olan 54 bağımsız bölümlü Kastel İs Merkezi'nde (Atlas Pasajı) kamu adına yöneticilik yaptı. 2005–2006 hac döneminde eşiyle birlikte hacca gitti ve geldikten sonra Nisan 2006'da emekliye ayrıldı. Bloğunda yayınlanmış 1200’ün üzerinde çalışması vardır. Çeçenzade Hacı Hasan Paşa’nın Hayatı (225 sayfa), Çağırgan Baba Es-Seyyid İsmail Hakkı Çağırgan Veli (206 sayfa) , Arşiv Belgelerinde Mindeval-Çamoluk Tarihi (584 sayfa), Arşiv Belgelerinde Alucra-Alucra Tarihi (690 sayfa), Alucra’nın Emektar Şahsiyetleri-İz Bırakanlar (35 sayfa), Arşiv Belgelerinde Karahisar-i Şarki-Şebinkarahisar Tarihi (914 sayfa), Arşiv Belgelerinde Anadolu'ya Kafkas Göçleri İskânları Köle ve Cariyelik Sorunu (449 sayfa), Kethüdazâde Mehmet Emin Ağa-Tirebolu Voyvodası ve Şebinkarahisar Kaymakamı (630 sayfa), Halepli Bir Osmanlı Paşası Mellahzâde Mehmed Mer'i Paşa Hayatı ve Hatırlattıkları (268 sayfa), Ermeni Olaylarının Gelişimi ve Şebinkarahisar'da Yaşananlar (2 Cilt, 1263 sayfa), Suşehri Tarihi Yazılarım (497 sayfa), Arşiv Belgelerinde Alaplı (404 sayfa), Kasımpaşa Tarihi Yazılarım (326 sayfa) ve Alucra Gürbulak Köyü Nam-ı Diğer Feygas, Hanuk Şeyh Mehmed (260 sayfa), Osmanlıca Arşiv Belgelerinde Gümüşhane Yaşananlar ve Ayrıntıları 1695-1928 (2 cilt 1100 sayfa) isimli basılı 15 kitabı bulunmaktadır. Yaklaşık 8 senedir Naht (Hatt-ı Ahşap) sanatıyla da ilgilenmekte olup, 2 kez İstanbul'da 1 kez Şebinkarahisar'da 1 kez de Alucra'da sergi açmıştır. 2015 yılı yaz döneminde Şebinkarahisar Halk Eğitim Merkezinde Naht (Hatt-ı Ahşap) kursu verdi.
Bu yazı Alucra Tarihi, Osmanlı Tarihi içinde yayınlandı ve , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s