ZODOMA’LI (ÇAKILKAYA) AHMET’İN TARİHİ DİLEKÇESİNİN HATIRLATTIKLARI

 

            Yazımıza vesile olan Ahmet, 1920 yılında Romanya, Bükreş’de Türkiye temsilciliğine verdiği dilekçesi hem o günlerin durumuna ışık tutarak tarihin derinliklerine bir koridor açılmasına vesile olmuş, hem de kendi soy ağacıyla ilgili önemli ipuçları bırakmıştır.

Dilekçesini imzaladığı pulun üzerinde yaptığı açıklamadan ve dilekçesinden o tarih itibarıyla Alucra’nın Zodoma (Çakılkaya) köyünden olduğunu ve Bekiroğulları kabilesinden Hasan’ın oğlu olduğunu anlıyoruz. Bekiroğulları günümüzde de Alucra’nın Feygas (Gürbulak) köyünde ve Alucra Merkezinde kadimdirler. Alucrahaber Sitesinin değerli yöneticisi Kadir Bekiroğlu da bu ailenin ferdidir.

Buradan anlıyoruz ki Bekiroğullarının bir kolu da Zodoma’ya (Çakılkaya) yerleşmiş. Yaptığım ön araştırma neticesi Zodoma’lı (Çakılkaya) tanıdığım vasıtasıyla aldığım bilgiye göre bu köyde bu halen Bekiroğlu kökenine ait aile fertleri bulunmaktaymış.

İşin diğer boyutu ise, Alucra’lı bir hemşehrimizin 1. Dünya Savaşı öncesinde çalışmak için Romanya’ya gitmiş olmasıdır. Kendi açıklamalarına göre burada küçük fakat ağır işlerde çalışmıştır. Çalışırken de 1. Dünya Savaşı çıkmış ve Romanya’dan sınır dışı edilmiş.   image001

Sınır dışı edildiğinde de orada önemli bir miktar alacağı kalmış. Ayrıca ifadelerinden çok sıkıntı çektiği de anlaşılmakta. Zira savaş ortamındaki dünya tam anlamıyla yokluk, kıtlık yıllarını yaşamaktadır. 1914 -1917 arasında süren 1. Dünya Savaşının bir tarafı da Osmanlı Devleti olduğundan geriye memleketine dönüp dönemediği bilmek mümkün değildir.   image002

1920 yılında verdiği dilekçe ile başlattığı girişimle çalışmaların bedeli olan ki o tarihte çok büyük bir birikim sayılabilecek 17.500 Frank alacağını tahsil etmek istemiştir. Ancak, kendisine verilen cevapta Romanya hükümetinin aldığı sınır dışı etme kararını müttefik güçlerin kararı neticesi aldığı Lozan’da da bu tür zararların tazminine yönelik madde bulunmadığı için alacağını tahsil etmesinin hukuken mümkün olamayacağı belirtilmiştir.

Aslında dilekçesinde belirttiğine göre alacağının olduğu yapılan inceleme sonucu tespit edilmiş ve kayda bağlanmış, alacağına mahsuben de 1000 Frank kendisine verilmiş. Fakat günün siyasi gelişmeleri sonucu geri kalan alacağı kendisine ödenmemiş, ödenememiş. Neticede de şöyle oldu böyle oldu denilerek onca yıllık emeğinin karşılığı ödenmemiş veya tahsilinin mümkün olamayacağı belirtilmiş.

Taşıtın olmadığı Dersaâdet’e bile izinle yürüyerek gelindiği bir dönemde kalk Romanya’ya git yıllarca çalış, sonra hakkını alama, boşa giden emekler ve neticede üzücü bir sonuç..   İnşaallah, ebedi âlemde, bu dünyada çektiği sıkıntıların karşılığını alır.

Zodoma’lı Ahmet’in dilekçesinin diğer bir özelliği de ilk defa Şebinkarahisar Sancağı ifadesiyle karşılaşmış olmamdır. Diğer bütün belgelerde Karahisar-i Şarki Sancağı ifadesi kullanılırken, burada Şebinkarahisar Sancağı ifadesi kullanılmıştır. Şebinkarahisar 1923 ile 1933 arasında il olmuştur. Bu dilekçe il olma durumunun hemen öncesinde yazılmış olmalıdır.

Belgelerin okunmasındaki katkılarından dolayı Osmanlıca Tarih Edebiyat ve Osmanlıca Sevdalıları grubu üyelerinden Hüseyin Dağ, Aşiyan Sahaf Etem Çoşkun, İbrahim Akdağ, Nihat Özyılmaz, Murat Özgüngör, Yusuf Cantürk, Fırat Çağlayan, Şems-i Kimya, Afra Bedia Oğuz, İnci Abaroğlu, Münevver Karakılıç, Şule İyigönül Atasagun ve Zehra Güler’e çok teşekkür ederim.

Saygılarımla,

Murat D. Tosun

T.C. Başbakanlık Osmanlı Arşivi Fon Kodu: HR.İM.. Dosya No: 80, Gömlek No: 13, Tarihi: 1923 08 06, Arşivde Kayıtlı Konu Özeti: Sivas Vilayeti Şebinkarahisar Sancağı Alucra köyü sakini Bekiroğullarından Hasan oğlu Ahmed’in Romanya’da işçilik yaptığı sırada harp dolayısıyla uğradığı zararın temini talebi. (Osm.)image003

Bükreş’deki Türkiye mümessilliği cânib-i âlisine Bekiroğullarından Hasan oğlu Ahmed imzasıyla murahhaslığa virilen istid’anâmede kendisinin harb-i umumiden mukaddem (önce) Romanya’da minyatür ameleliğinde bulunması ve Romanya’nın harb-i umumiye duhulünü (dahil olmasından) müteakıb (sonra) hükümet-i mezkûre tarafından tehcir edilmiş olduğu ve bundan mütevellid (doğan) zarar ve ziyanından dolayı  gayr-ı ez me’huzât (alınanlardan başka) on yedi bin beş yüz Frank matlubu kaldığı ba’de’l hikâye mebaliğ-i mezbûrun tahsili içün delâlet idilmesi (yol gösterilmesi, yardımcı olunması) taleb olunmuş ve mezkûr ve istid’asının sureti leffen irsal kılınmış olmakla icabının icrasıyla neticesinin inbâsı hukuk müşavirliği ifadesine binaen iş’ar olundu efendim.

Harb-i umumiden mukaddem Romanya’da amelelik itmiş olan Bekiroğullarından Hasan oğlu Ahmed’in Romanya’da menfâda (sürgün yerinde) bulunduğu zamandaki zarar ve ziyanından dolayı matlubu olan mebaliğin istihsâline delâlet idilmesine dair murahhaslığa virdiği istid’anâme.

6 Ağustos sene (13)39 (6 Ağustos 1923)

Melfuf istid’anâmenin sureti çıkarılacak. İşbu tahriratın beyazına (temize çekilmiş hali) leffen (ekte) Bükreş’e gönderilecektir.image004

Hariciye Vekâleti Dersaâdet Murahhaslığı’na

1 Eylül sene (13)39 tarihli ve 3738/9 numrulu tahrirat-ı âliyyeler ile irsal buyurulan Bekiroğullarından Hasan oğlu Ahmed imzalı istid’anâme mündericatı (içeriği) tedkik olundu. Duçar olduğu zarar ve ziyanın Romanya hükümeti tarafından merkûme emr-i tazmini istidatname-i mezkûrda da musarrah (açıklanmış, aşikâr) bulunduğu üzere beyne’l-müttefikin verilmiş olan bir karara müstenid (dayanan) ve bu karar müttefiklerin Romanya’yı işgal ile memlekete hâkim ve nafiz (te’sirli, nüfuzlu) bulundukları bir zamanda ittihaz (kabul) olunmuşdur. Vakayi’ ve hadisat-ı müteahhire (sonraki olaylar) bi-tahsis-i Lozan muahede-namesi karar-ı (akit, anlaşma) mezkûrun elyevm (bugün, hâlâ) icrasını diplomasi tarikiyle talebe müsaid bir zaman ihzar (hazır) itmemişdir. Fi’l-hakîka Lozan muahedesinde Türk teb’asının tehcirden mütevellid (doğan) zarar ve ziyanlarının tazminini haki (anlatan, hikâye eden) bir madde mevcud olmadığından maada (başka) ikinci fasılın ellisekizinci maddesi “gerek Türkiye ve gerek düvel-i saire-i âkide (anlaşmaya katılan, akd eden, onaylayan devletler) 1 Ağustos 914 “tarihle muahade-i hâziranın (şimdiki anlaşman) mevki’-i mer’iyyete vaz’ı (uygulamaya konması) tarihi beyninde (arasında) güzeran olan  ((geçen) müddet zarfında “gerek ef’âl-i (işler, fiiller) harbiyeden gerek istimvâl (idari işlemler), zabt, sekestro (Macarca: talep?), tasarruf veya müsadere tedabirinden “mütevellid (doğan) zarar ve ziyanlardan dolayı her dürlü mutaleb-i (hakkını isteme, dava) nakdiye de bulunmakdan mütekabilen (karşılklı) ferahet (şan, şeref) ederler” kaydını ihtiva etmekde olması hasebiyle (dolayısıyla) sahib-i istid’anın taleb-i vakıanın intacı (neticelenmesi) mümkün olamayacağı mârûzdur. Fi 16 Teşrinievvel sene (1)339    image005

İstanbul Murahhaslığı Makam-ı Âlisi Huzur-ı Sâmiyesine

Efendim Hazretleri,

Bendeniz harb-i umumiyeden mukaddem (önce) Romanya’da minyatür ameleliği ile iştigal idiyordum. Romanya’nın harb-i umumiye duhûlünü (dahil olma) müteakib hükümet-i mezkûre tarafından Moldovya’ya tehcir (hicret ettirme, sürme) ve tagrib (kovma, memleketten çıkarma, gönderme) edilmiş orada hidemât-ı şâkkada (ağır iş) istihdam idilmiş idim. Tahliyemizi müteakib tehcir ve tagribden mütevellid (doğan) işimizden ayrılırken menfâdaki (sürgün yeri) zarar ve ziyanlarımızın tazmini hakkındaki şerh olunmuş, virilmiş olan karara tevfikan (uygun olarak) şehbenderhaneden (Ticaret nezaretinin teşekkülünden evvel ticaret işlerine bakmak ve tüccarlar arasındaki ihtilâfları halletmekle vazifelendirilen memurluğun unvanı) aldığımız talimatla lazım gelen makamata müracaat itmiş. Arizi-i amik (derinlemesine, inceden inceye) yapılan tahkikat neticesinde on sekiz bin Frank mikdârında bir matlub (alacak) istihkakım olduğunu tayin ederek buna müteferri’ (buna bağlı) muamelâtı lâzımesi ikmal idilmiş yalnız bu meblağın bendenize teslim ve tevdi-i keyfiyeti kalmışdı. Bu on sekiz bin beş yüz Frank’dan bin Frank’ını ihtiyacıma sarf   olunmak üzere acilen tesviye (bir neticeye bağlama) idilmiş idi. Mütebaki (geri kalan) on yedi bin beşyüz Frank matlubun (alacağın) hîn-i (an, vakit) tesviyesinde bir takım vakayı’i siyasiye tahaddüs itmiş (meydana gelmiş) şimdiye kadar duçar-ı teehhür (gecikme, sonraya kalma) olmuşdu (ertelenme, geriye kalma). Yalnız şehbenderhanesinde arz itdiğim matlûbuma (alacağıma) aid muamelat ve kuyudata (kayıtlar) aid vesaikin bir aynı İstanbul hariciye komisyonunda dahi bulunması emr-i tâbisine ittibaen (tabi olarak) 1474 numruda mukayyed (kayıtlı) Zodoma karyesi ahalisinden Bekiroğullarından Ahmed namlı (isimli) pasaportumla yapılmış olan muamele-i mezkûre işbu numru ile mukayyed (kayıtlı) olmakla bakiyye (kalan) on yedi bin beşyüz Frank matlubumun (alacağımın) icab eden muamelesi ikmal olunarak (tamamlanarak) acizlerine itasını istirham eylerim. Ol-babda emr ü ferman hazret-i men lehü’l emrindir.image006

Fi 6 Ağustos sene (1)336 (6 Ağustos 1920)

Sivas Vilayetinin Şebinkarahisar Sancağının Alucra Kazasının Mindeval Nahiyesinin Zodoma Karyesinden Bekiroğullarından Hasan Oğlu Ahmed

Reklamlar

About Murat Dursun Tosun

30.07.1961 tarihinde İstanbul'da doğdu. İlkokulu ve Ortaokulu Çeliktepe'de okudu. Liseyi ise, Gültepe Endüstri Meslek Lisesinde 1977 yılında tamamladı. 27 Mart 1978 tarihinde İstanbul Atatürk Kültür Merkezi'nde 17 yaşındayken sözleşmeli teknisyen olarak göreve başladı. 1981–82 yılları arasında askerlik görevini yaptı. 1983 yılında tekrar sözleşmeli teknisyen olarak AKM'de göreve başladı. 1984 yılında çıkan bir Kanun'dan yararlanarak Memuriyete geçti. 1990 yılında girdiği ÖSYM sınavı neticesi Açık Öğretim Fakültesi'ne kayıt yaptırdı ve 1994 yılında mezun oldu. Akabinde Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü İşletme Bölümünde Yüksek Lisans Hakkı kazandı ve 3 yıllık eğitimden sonra 1997 yılında Bilim Uzmanı olarak mezun oldu. İş hayatında ise,13 yıllık teknik hizmet çalışmasından sonra Emniyet ve Bakım Şef Yardımcısı, Sivil Savunma Amiri, Fiziki Güvenlik Amiri görevlerinde bulundu. 1997 yılında Şube Müdürü oldu. 1998'den sonra İdari ve Mali İşler ile Güvenlik Şube Müdürlüğü görevlerinde bulundu.Aynı zamanda 7 yıl süre ile Beyoğlu İstiklal Caddesinde bulunan ve 4/5'inden fazlası Maliye Hazinesine ait olan 54 bağımsız bölümlü Kastel İs Merkezi'nde (Atlas Pasajı) kamu adına yöneticilik yaptı. 2005–2006 hac döneminde eşiyle birlikte hacca gitti ve geldikten sonra Nisan 2006'da emekliye ayrıldı. Bloğunda yayınlanmış 1200’ün üzerinde çalışması vardır. Çeçenzade Hacı Hasan Paşa’nın Hayatı (225 sayfa), Çağırgan Baba Es-Seyyid İsmail Hakkı Çağırgan Veli (206 sayfa) , Arşiv Belgelerinde Mindeval-Çamoluk Tarihi (584 sayfa), Arşiv Belgelerinde Alucra-Alucra Tarihi (690 sayfa), Alucra’nın Emektar Şahsiyetleri-İz Bırakanlar (35 sayfa), Arşiv Belgelerinde Karahisar-i Şarki-Şebinkarahisar Tarihi (914 sayfa), Arşiv Belgelerinde Anadolu'ya Kafkas Göçleri İskânları Köle ve Cariyelik Sorunu (449 sayfa), Kethüdazâde Mehmet Emin Ağa-Tirebolu Voyvodası ve Şebinkarahisar Kaymakamı (630 sayfa), Halepli Bir Osmanlı Paşası Mellahzâde Mehmed Mer'i Paşa Hayatı ve Hatırlattıkları (268 sayfa), Ermeni Olaylarının Gelişimi ve Şebinkarahisar'da Yaşananlar (2 Cilt, 1263 sayfa), Suşehri Tarihi Yazılarım (497 sayfa), Arşiv Belgelerinde Alaplı (404 sayfa), Kasımpaşa Tarihi Yazılarım (326 sayfa) ve Alucra Gürbulak Köyü Nam-ı Diğer Feygas, Hanuk Şeyh Mehmed (260 sayfa), Osmanlıca Arşiv Belgelerinde Gümüşhane Yaşananlar ve Ayrıntıları 1695-1928 (2 cilt 1100 sayfa) isimli basılı 15 kitabı bulunmaktadır. Yaklaşık 8 senedir Naht (Hatt-ı Ahşap) sanatıyla da ilgilenmekte olup, 2 kez İstanbul'da 1 kez Şebinkarahisar'da 1 kez de Alucra'da sergi açmıştır. 2015 yılı yaz döneminde Şebinkarahisar Halk Eğitim Merkezinde Naht (Hatt-ı Ahşap) kursu verdi.
Bu yazı Alucra Tarihi, Osmanlı Tarihi içinde yayınlandı ve , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

2 Responses to ZODOMA’LI (ÇAKILKAYA) AHMET’İN TARİHİ DİLEKÇESİNİN HATIRLATTIKLARI

  1. Ünsal uluçeçen dedi ki:

    Bellimi uzun bir çalışma ve emek sarfı sonu elde ettiğiniz bu bilgiler çok değerlidirbunun kadar değerli olan da bunları toparlayın bir bütünlük içerisinde halkın incelemesine bilgi sahibi olmasına vesile olmanızdır bu sebepten sizleri tebrik eder çalışmalarınızın ve başarılarınızın devamını dilerim

    Beğen

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s