BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞINDA ŞİRAN’DA AÇLIKTAN ÖLENLER

 

İncelediğimiz belgenin tarihi çok net yazılmadığı için belge üzerinde bulunan iki tarih birbirinden farklı okunmuştur. Buna rağmen her iki tarih de 1917 ve 1918 olarak Birinci Dünya Savaşı yılları içinde kalmaktadır.

Osmanlı Birinci Dünya Savaşında birçok cephede birden savaşmıştır. Ancak belgemiz Şiran ile alakalı olduğundan Kafkas Cephesini ilgilendiren bir durum söz konusudur.

Ruslar bu savaşta ilerleme kaydederek Şiran’a kadar gelmişlerdir. Ruslara karşı Refahiye ile Tirebolu hattında savunma hatları kurulmuş ve Mareşal Fevzi Çakmak komutasındaki kolordumuz da Alucra’da konuşlanmıştı.

Savaş devam ederken Rusya’da 23 Şubat 1917’de Bolşevik ihtilali olmuş, Osmanlı ile Rusya arasında 3 Mart 1918’de Brest-Litovsk Antlaşması Ermenistan ile de 4 Haziran 1918’de Batum antlaşması imzalanmıştı. Akabinde de 30 Ekim 19182de Mondros Ateşkes Antlaşması ile durum kısmen normale dönmüştü.

İşte yaşanan bu hengâmede her ne kadar erzak yollanmış ise bunlar yeterli olmamış, olağan üstü şartlar nedeniyle de toprak ekilemediğinden kıtlık (kaht) yaşanmıştır.

https://muratdursuntosun.wordpress.com/2014/11/04/birinci-dunya-savasinda-sivastan-muhtelif-yerlere-yollanan-erzaklar/

Sonuçta da maalesef Şiran’da açlıktan ölenler olmuş, sokaklarda can çekişen ve ölmek üzere olan insanların varlığı bildirilmiştir.

Durum böyle iken kısa bir süre sonra 15 Eylül 1918’de Enver Paşa’nın kardeşi olan Nuri Kıllığil 20 bin  askerle Bakü’ye girmiştir. İslam orduları komutanı da yine Enver Paşa’nın amcası Halil Kut Paşa’dır. Bu tarih 30 Ekim 1918 ‘de imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşmasının da 45 gün öncesine denk gelmektedir. Askerlerimiz burada Ermenilerin yaptığı Türk ve Müslüman katliamına şahit olmuşlardır. Buna rağmen Ermenilerin ruhani lideri temsilcisi olduğu kalabalığı göstererek merhamet diler ve insanların aç olduklarını söyleyerek yardım ister. Bunun üzerine Halil Kut Paşa ordunun erzak durumunu görüştükten sonra 9. Ordu Komutanı Şevki Paşa’ya bir telgraf çekerek 200 ton tahılın Ermenilere gönderilmesi talimatını verir.(1)

Bu ifadeler okuduğum bir kitapta geçmektedir. Bu durumu nasıl yorumlamak lazım bilemiyorum. Onun için yorumunu size bırakıyorum. Kendi insanın açlıktan ölür ve sokaklarda can çekişirken sen git 200 ton tahılı senin insanına olmadık zulümler yapan savaştığın insanlara ver. Bunu başkası yapar mı acaba veya yapmalı mı? Karar veremedim.

16523151_159566567878210_717494185_o

kaynak: Mehmet Perinçek; Ermeni Devlet Adamı B.A. Boryan’ın gözüyle Türk-Ermeni Çatışması sh 81 Byulleten Narkomindela SSRA, No 7 , 5 Kasım 1921 , s. 10’dan aktaran B.A. Boryan, Ermenistan Uluslararası Diplomasi ve SSCB C:2 Sh 306’dan naklen. (Ermeni Yazarın eserinden)

Belgenin okunmasındaki katkılarından dolayı Osmanlıca Tarih Edebiyat Grubu üyelerinden Hüseyin Dağ ve Zafer Şık’a ayrıca belge paylaşımında bulunan Araştırmacı-Yazar İbrahim Yıldırım’a çok teşekkür ederim.

Saygılarımla,

Murat D. Tosun

Arşiv Fon Kodu: DH.İ.UM, Dosya No: 20-04, Gömlek No: 2/41, Tarihi: 19 Za 1336 (26 Ağustos 1918), Konusu: Şiran sokaklarında açlıktan ölmüş cesetlere rastlandığı ve zorluk içerisinde insanlar bulunduğuna dair Emniyet-i Umumiye Müdürlüğü’nden verilen müzekkerenin İaşe Nezareti’ne gönderildiği.image002

İdare-i Umumiye-i Dâhiliye Müdiriyeti

24 Ağustos 1334 (17 Zilkade 1336-24 Ağustos 1918)

Şiran kazasında ahalinin açlıktan son derece muzdarib bulunduğunun ve sokaklarda açlıktan ölmüş ecsada (cesetlere) ve hâlet-i ihtizarda (can çekişen) insanlara tesadüf edildiğine dair Emniyet-i Umumiye Müdiriyetinden verilmiş müzekkere leffen savb-ı devletlerine irsal kılındı ol babda.

24 Za Sene 1335 (11 Eylül 1917)

İbrahim Yıldırım, Geçmişle Başlar Gelecek, 2015, Âlîcenablık Örneği, s.45-47

Nevzat Köseoğlu, Şehit Enver Paşa s.350-351

Halil Kut Paşa, İttihat ve Terakkiden Cumhuriyete Bitmeyen Savaş, s. 178-179

Reklamlar

About Murat Dursun Tosun

30.07.1961 tarihinde İstanbul'da doğdu. İlkokulu ve Ortaokulu Çeliktepe'de okudu. Liseyi ise, Gültepe Endüstri Meslek Lisesinde 1977 yılında tamamladı. 27 Mart 1978 tarihinde İstanbul Atatürk Kültür Merkezi'nde 17 yaşındayken sözleşmeli teknisyen olarak göreve başladı. 1981–82 yılları arasında askerlik görevini yaptı. 1983 yılında tekrar sözleşmeli teknisyen olarak AKM'de göreve başladı. 1984 yılında çıkan bir Kanun'dan yararlanarak Memuriyete geçti. 1990 yılında girdiği ÖSYM sınavı neticesi Açık Öğretim Fakültesi'ne kayıt yaptırdı ve 1994 yılında mezun oldu. Akabinde Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü İşletme Bölümünde Yüksek Lisans Hakkı kazandı ve 3 yıllık eğitimden sonra 1997 yılında Bilim Uzmanı olarak mezun oldu. İş hayatında ise,13 yıllık teknik hizmet çalışmasından sonra Emniyet ve Bakım Şef Yardımcısı, Sivil Savunma Amiri, Fiziki Güvenlik Amiri görevlerinde bulundu. 1997 yılında Şube Müdürü oldu. 1998'den sonra İdari ve Mali İşler ile Güvenlik Şube Müdürlüğü görevlerinde bulundu.Aynı zamanda 7 yıl süre ile Beyoğlu İstiklal Caddesinde bulunan ve 4/5'inden fazlası Maliye Hazinesine ait olan 54 bağımsız bölümlü Kastel İs Merkezi'nde (Atlas Pasajı) kamu adına yöneticilik yaptı. 2005–2006 hac döneminde eşiyle birlikte hacca gitti ve geldikten sonra Nisan 2006'da emekliye ayrıldı. Bloğunda yayınlanmış 1200’ün üzerinde çalışması vardır. Çeçenzade Hacı Hasan Paşa’nın Hayatı (225 sayfa), Çağırgan Baba Es-Seyyid İsmail Hakkı Çağırgan Veli (206 sayfa) , Arşiv Belgelerinde Mindeval-Çamoluk Tarihi (584 sayfa), Arşiv Belgelerinde Alucra-Alucra Tarihi (690 sayfa), Alucra’nın Emektar Şahsiyetleri-İz Bırakanlar (35 sayfa), Arşiv Belgelerinde Karahisar-i Şarki-Şebinkarahisar Tarihi (914 sayfa), Arşiv Belgelerinde Anadolu'ya Kafkas Göçleri İskânları Köle ve Cariyelik Sorunu (449 sayfa), Kethüdazâde Mehmet Emin Ağa-Tirebolu Voyvodası ve Şebinkarahisar Kaymakamı (630 sayfa), Halepli Bir Osmanlı Paşası Mellahzâde Mehmed Mer'i Paşa Hayatı ve Hatırlattıkları (268 sayfa), Ermeni Olaylarının Gelişimi ve Şebinkarahisar'da Yaşananlar (2 Cilt, 1263 sayfa), Suşehri Tarihi Yazılarım (497 sayfa), Arşiv Belgelerinde Alaplı (404 sayfa), Kasımpaşa Tarihi Yazılarım (326 sayfa) ve Alucra Gürbulak Köyü Nam-ı Diğer Feygas, Hanuk Şeyh Mehmed (260 sayfa), Osmanlıca Arşiv Belgelerinde Gümüşhane Yaşananlar ve Ayrıntıları 1695-1928 (2 cilt 1100 sayfa) isimli basılı 15 kitabı bulunmaktadır. Yaklaşık 8 senedir Naht (Hatt-ı Ahşap) sanatıyla da ilgilenmekte olup, 2 kez İstanbul'da 1 kez Şebinkarahisar'da 1 kez de Alucra'da sergi açmıştır. 2015 yılı yaz döneminde Şebinkarahisar Halk Eğitim Merkezinde Naht (Hatt-ı Ahşap) kursu verdi.
Bu yazı Osmanlı Tarihi, Şebinkarahisar Tarihi içinde yayınlandı ve , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s