Karahisar-i Şarki’de Bulunan Telgrfahane ve Postahanenin Yenilenmesi ve Alucra ile İrtibatı Sağlayacak Bağlantı Hatlarının Kurulması

image001

(TELGRAFHANE)

Haberleşme ihtiyacı insanlık tarihi kadar eski bir gereksinimdir. Başlangıcından günümüze değin bunun için çeşitli yöntemler kullanılmıştır. Dumanla haberleşmeden tutun da sesle, işaretle, yazıyla, posta güverciniyle, ıslıkla, aynayla, telgrafla, telefonla, telsizle, internetle vb. değişik haberleşme araları kullanılmıştır. Günümüzde ise artık uydu üzerinden haberleşmeden tutun da fiberoptik kablolar yardımıyla bilgisayar veya cep telefonlarıyla haberleşmeye kadar çok değişik seçenekler bulunmaktadır.

Ancak teknolojinin gelişmesinden önceki dönemde Osmanlı Devletinin geniş topraklarında da, haberleşmeyi sağlamak için ulak teşkilâtı kurulmuştur. Pâdişâh fermanlarının veselâhiyetli şahısların haberlerinin ilgili yerlere ulaşabilmesi için belli yerlerde haberleşme merkezleri vardı. Burada at ve haberciler bulunurdu. Bunlar Reisül-küttab’a bağlı olurlardı ve Bostancı Ocağında yetiştirilirdi. Ulakların yolları üzerinde bulunan köyler ve kasabalardaki halk, bunlara yardım etmekle vazifeliydiler. Buna karşılık olarak da bâzı vergiden muaf olurlardı. Merkezler arasında birbirine devretmek suretiyle son noktaya kadar gidilebilirdi. Bunlar özel eğitim görmüş güvenilir kişilerden seçilirdi. Haber ve posta işlerinde kullanılan gemiye de ulak gemisi denirdi. Bu geminin vazifesi icabı sürati diğerlerine göre fazla olurdu. Donanma-yı Hümâyun’un Çanakkale Boğazından çıkışından îtibâren 5-6 km önden giderek gözetleme ve keşif yapan gemilere de ulak gemisi adı verilirdi.

Aradan geçen zaman içinde Ulak sistemine çekidüzen veren Osmanlı Devleti, yol üzerinde (Mîrîye ait) menzilhaneler kurmuş, ulaklar için yedek at beslenen yerler inşa ettirmiştir. Bu konaklama yerlerine uğrayan postacılar burada hem dinlenme imkânı bulmuş ve hem de yorgun hayvanlarını değiştirmişlerdir. Posta teşkilatı halka ait mektup, koli ve benzeri emanetleri bir ücret karşılığında taşımakta ve alınan bu ücrete “Ulak Resmi” denilmektedir. Tanzimata kadar mevcut posta teşkilatı sadece devletin hizmetinde bulunmuş, halka hizmet vermemiştir.

1840 yılında ilk defa kurulan Posta Nezâreti ahşap bir binada faaliyetlerine başlamıştır. Türkiye’nin ilk gazetecisi olan Agâh Efendi 1862 tarihinde Posta Nazırlığına getirilmiş ve onun zamanında ilk posta pulu kullanılmaya başlanmıştır. Telgraf iki merkez arasında, kararlaştırılmış işaretlerin yardımıyla yazılı haberlerin veya belgelerin iletimini sağlayan bir telekominikasyon düzenidir. 1843 yılında telgrafın icadını müteakip 11 yıl sonra Türkiye’de de telgraf hizmeti başlamış, bu hizmeti disipline etmek üzere 1855 yılında ayrı bir Telgraf Müdürlüğü kurulmuştur. Bu iki teşkilat da zamanla Alucra’da da hizmet vermiştir.

Aşağıda transkripsiyonunu göreceğimiz belgelerde ilk olarak 1888 yılında Alucra halkının yardımıyla eksiksiz olarak bir telgrafhane yapıldığı ve memurların gelerek göreve başladığı anlaşılmaktadır.

Daha sonra 1902 yılında Karahisar-i Şarki ile Alucra arasında gidip gelecek sürücü postası ihdas edildiği anlaşılmaktadır. Sürücü postası güvenilir kefalet gösteren birisine ihale ile en düşük fiyatı verdiği için ihale edilmiş, verilmiştir. Sürücü postasının haftada bir defa gidip geldiği ve posta, evrak ve muhtelif numune (eşya) taşıdığı da anlaşılmaktadır.

Öte yandan 1901 yılında Karahisar’dan Kulakkaya’ya çekilen telgraf hattı ile Giresunla olan haberleşme bağlantısı da sağlanmıştır.

Belgenin okunmasındaki katkılarından dolayı Osmanlıca Tarih Edebiyat Grubu üyelerinden Zafer Şık,  Ersin Üçdemir, Mustafa Demirel, Muhammed Özler, Haydar Enes Egesel’e çok teşekkür ederim.

Saygılarımla,

Murat Dursun Tosun

Arşiv Fon Kodu: DH.MKT. Dosya No: 1685, Gömlek No: 55, Tarihi: 5 (Ca) Cemaziye’l-evvel 1307 (28 Aralık 1889), Konusu: Karahisar-ı Şarki’de telgraf ve postahane binasının harap bir vaziyette olması nedeni ile yeni bir bina inşa edilmesi.image003

Telgraf ve Posta Nezaret-i Aliyyesine

Fi 5 (Ca) Cemaziye’l-evvel Sene 1307 ve fi 16 Kanun-i-evvel Sene 1305 (28 Aralık 1889)

Mefad-ı iş’ar-ı âlileri malum-ı acizi olarak keyfiyyet muhasebeye lede’l-havale ol-babda vuku’u bulan müzekkerede iktizası ba’dehu ifa olunmak üzere evvel emr-de mezkûr telgrafhanenin mevkii müzayedeye konularak esman-ı hasılası ve yeniden yaptırılacak telgrafhanenin dahi keşfinin icrasıyla masarif-i inşaiyesi neye baliğ olur ise mikdarlarının iş’arı lazım geleceğinin savb-ı âlilerine tebliği beyan kılınmış olmağla ana göre icra-yı icabının himem-i âlileri masruf buyurulmak babında.image005

Mâil-i inhidam olan (yıkılmaya yüz tutan) Karahisar-i Şarki telgraf ve postahanesinin beşbinyediyüz küsur guruş masarıfla tamiri kabul ise de bade’t-tamir derununda bir seneden ziyade ikâmet olunamayacağından ol senece bunun heyet ifadesiyle ne zaman olunur. Esman-ı hasılasıyla hükümet konağı civarında müceddeden bir bab telgraf ve postahanenin inşası mahali hükümetinin tensibine atfen Sivas vilayet-i alisinin varid olan mazbatada beyan olunmuş ve zikr olunan masarif-i tamiriye tertibine mahsusuna dair karşuluk olmadığı bildirilmiş olduğundan mezkûr telgrafhanenin ber-mucib iş’arı ol-suretde olunarak esmanıyla müceddeden bir bab telgrafhane ve postahanenin inşası hususunun masrafı asafanelerinden istizanı meclis idare-i nezazaretinden ba-mazbata mazbata ifade kılınmış olmağın ol-babda.

Fi 11 Ra Sene (1)307 ve fi 22 Teşrin-i-sani Sene (1)305 (4 Aralık 1889)

Arşiv Fon Kodu: DH.MKT. Dosya No: 1579, Gömlek No: 64, Tarihi: 25 (9) 1306 (29 Aralık 1888) Karahisar-i Şarki sancağının Alucra kazasında ahalinin yardımlarıyla bir telgrafhane inşa edilerek teftiş olunduğu ve faaliyete geçtiği.image007

Huzur-ı Âli-i Hazret-i Sadaretpenâhiye

Fi 25 Rebiü’l-ahir 306 ve fi 17 Kanun-i-evvel sene 304 (29 Aralık 1888)

Karahisar-i Şarki Sancağında kain Alucra kazasında ba-teşvik hamiyet-mendâne (hamiyetlicesine)  ahali caniblerine (taraf) suret-i mükemmelide (noksansız) bir telgrafhane inşa ve tefriş olunarak telgraf memurlarının oraya nakil ettirildiği ve bu vesile ile de Ed’iye-i (duanın çoğulu) Hayriye-i Hazret-i Zıllullâhi (İlâhi kanunu tatbike çalışan halife ve pâdişahın nâmı) tekrar kılındığı ifadesine havi Sivas Vilayet-i Celilesi’nden varid olan tahrirat-ı manzur-ı dakaik-i mevfur (bütün inceliklerine dikkat edilerek, eksiksiz, tam olarak) Cenab-ıFehâmet-penâhileri (yegâne müracaat edilecek en büyük makam) buyurulmak üzere leffen arz ve takdim kılınmağın emr u ferman.

Arşiv Fon kodu: DH.MKT. Dosya No: 552, Gömlek No: 28, Tarihi: 25 R 1320 (1 Ağustos 1902), Konusu: Karahisar-i Şarki ile Alucra kazası arasında sürücü postası ihdası.image009

Posta ve Telgraf Nezaret-i Âliyyesine

Fi 15 Cemaziyelahir sene 320 ve fi 5 Eylül Sene 318 (19 Eylül 1902)

Karahisar-i Şarki ile Alucra kazası beyninde (arasında) haftada bir defa amed ü şüd etmek üzere (şehri elli guruş iane ile) sürücü postası ihdası muceb-i muhsenat olacağı tahsisi icabeden şehri elli guruş ianeye sal-i hal (içinde bulunulan yıl) menzilhaneler tertibine karşılık mevcud olduğu işar-ı atufelerinden anlaşıldığından 20 Cemaziyelahir Sene 318 tarihli buyruldu-i âli ile tevdi buyurulan Şura-yı Devlet Maliye Dairesi mazbatasında izbar olunmuşdur. Ol-babda.

Arşiv Fon kodu: ŞD. Dosya No: 1140, Gömlek No: 9, Tarihi: 05 R 1321 (1 Temmuz 1903), Konusu: Karahisar-i Şarki ile Alucra arasında haftada bir defa amed-ü şûd etmek üzere aylık elli kuruş iane ile mükeffel sürücü postası ihdası hakkında bazı ifadeye dair. (Telgraf 1)image011

Karahisar-i Şarki ile Alucra kazası beyninde haftada bir defa gidip gelmek ve emanet ve nümune ne evrak vesaire postalarını nakil etmek üzere mekful (kefil olunmuş) bir sürücülük ihdası muceb-i muhsenat olacağı ve bi’l-münakasa (ihalede fiyat eksilterek almak) elli guruş iane-i şehriye ile talibine ihale olunduğu Sivas Telgraf ve Posta Baş Müdüriyetiyle Alucra kazası Kaimmakamlığından vürud (varid) olan tahrirat ve telgrafnamede beyan ve iş’ar olunmuş ve ol-babda muhasebeden yazılan derkenarda mahal-i mezkûra ihdas olunmasına lüzum görünen sürücülük içün şehri tahsisi ve itası icab eden elli guruş ianeye sal-i hal (içinde bulunulan yıl) menzilhaneler tarafından eğerci karşılık mevcud idüğügösterilmiş ise de zikr olunan sürücülük muhdes (ihdas edilmiş) olmak cihetiyle kabul ve tesdikine smüsaade buyurulmak babında emr ü ferman hazret-i men-lehül emrindir.

Fi 25Rebiülevvel sene 320 ve fi 18 Haziran sene 318

(İmza ve mühürlerden bazıları)

Azadan Muhaberat ve Umumiye Müdürü, Azadan Fabrika Kontrol Heyeti Reisi, Azadan Sicil Müdürü, Azadan Kontrol Müdürü, Azadan Baş Kâtipimage013

Dâhiliye Nezaret-i Celilesi’ne

Devletlü efendim hazretleri

Karahisar-i Şarki ile Alucra beyninde haftada bir defa amed ü şüd etmek üzere şehri elli guruş iane ile mekful bir sürücü postası ihdası hakkında meclis idare-i nezaretden tanzim kılınan mazbata leffen takdim kılınmış ve suret-i maruza muvafık-ı hali ve maslahat bulunmuş olmağla ol-babda emr u ferman hazret-i men lehül emrindir.

Fi 15 Rebiülahir Sene (1)320 ve fi 7 Temmuz Sene (1)318

Posta ve Telgraf Nazırı Bendeimage015

Huzur-u Âli-i Hazret-i Sadaretpenâhiye

Maruz-i Çaker-i Kemineleridir ki;

Karahisar-i Şarki ile Alucra beyninde haftada bir defa amed ü şüd etmek üzere şehri elli guruş iane ile mekful sürücü postası ihdası hakkında meclis idare-i nezaretden tanzim kılınan mazbatanın gönderildiğine dair Posta ve Telgraf Nezaret-i Âliyyesinden vürud olan 8 Temmuz sene 318 tarih ve dörtyüzkırkyedi numaralı tezkire li-ecl-it- tedkik (tedkik için) Şura-yı Devlet’e tevdi buyurulmak üzere melfufuyla Huzur-u Âli-i Cenab-ı Hazret-i Sadaretpenâhilerine takdim kılınmışdır. Ol-babda emr u ferman hazreti veliyyül emrindir.

Fi 25 Rebiü’l-ahir Sene (1)320 ve fi 18 Temmuz Sene (1)318

Arşiv Fon Kodu: DH.MKT. Dosya No: 2565, Gömlek No: 66, Tarihi:  24 (Ş) Şaban 1319 (6 Aralık 1901), Konusu. Karahisar-ı Şarki ile Giresun kazası arasında bir telgrafhane binası inşa edildiği.image017

Dahiliye Mektubi Kalemi

Huzur-i âlî-i hazret-i sadâret-penâhiye

Fi 22 Teşrin-i-sani Sene (1)317 ve fi 24 Şaban sene (1)319 (5 Aralık 1901)

Saye-i teshilat-vaye-i hazret-i hilafet-penâhide Karahisar-i Şarki Sancağı ile Giresun kazası dahilinde Kulakkaya nam mahalde inşa olunan bir bab telgrafhanenin resmi küşadı icra ve vesile-i hasene ile de mütemaddi-i ömr ve şevket-i cihan-kıymet hazret-i hilâfet-penâhi ediye-i muzır (zararın az olması) ve hüsnü’l-edası isal-i icabetgâh-ı kibriya kılındığını mübeyyin Trabzon vilayetinden gelen 29 Teşrin-i-evvel Sene (1)317 tarih ve ikiyüzatmışyedi numerolu tahrirat manzur-ı âli-icenâb-ı fehimâneleri buyurulmak üzere leffen takdim kılındı. Ol-babda.

Reklamlar

About Murat Dursun Tosun

30.07.1961 tarihinde İstanbul'da doğdu. İlkokulu ve Ortaokulu Çeliktepe'de okudu. Liseyi ise, Gültepe Endüstri Meslek Lisesinde 1977 yılında tamamladı. 27 Mart 1978 tarihinde İstanbul Atatürk Kültür Merkezi'nde 17 yaşındayken sözleşmeli teknisyen olarak göreve başladı. 1981–82 yılları arasında askerlik görevini yaptı. 1983 yılında tekrar sözleşmeli teknisyen olarak AKM'de göreve başladı. 1984 yılında çıkan bir Kanun'dan yararlanarak Memuriyete geçti. 1990 yılında girdiği ÖSYM sınavı neticesi Açık Öğretim Fakültesi'ne kayıt yaptırdı ve 1994 yılında mezun oldu. Akabinde Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü İşletme Bölümünde Yüksek Lisans Hakkı kazandı ve 3 yıllık eğitimden sonra 1997 yılında Bilim Uzmanı olarak mezun oldu. İş hayatında ise,13 yıllık teknik hizmet çalışmasından sonra Emniyet ve Bakım Şef Yardımcısı, Sivil Savunma Amiri, Fiziki Güvenlik Amiri görevlerinde bulundu. 1997 yılında Şube Müdürü oldu. 1998'den sonra İdari ve Mali İşler ile Güvenlik Şube Müdürlüğü görevlerinde bulundu.Aynı zamanda 7 yıl süre ile Beyoğlu İstiklal Caddesinde bulunan ve 4/5'inden fazlası Maliye Hazinesine ait olan 54 bağımsız bölümlü Kastel İs Merkezi'nde (Atlas Pasajı) kamu adına yöneticilik yaptı. 2005–2006 hac döneminde eşiyle birlikte hacca gitti ve geldikten sonra Nisan 2006'da emekliye ayrıldı. Bloğunda yayınlanmış 1200’ün üzerinde çalışması vardır. Çeçenzade Hacı Hasan Paşa’nın Hayatı (225 sayfa), Çağırgan Baba Es-Seyyid İsmail Hakkı Çağırgan Veli (206 sayfa) , Arşiv Belgelerinde Mindeval-Çamoluk Tarihi (584 sayfa), Arşiv Belgelerinde Alucra-Alucra Tarihi (690 sayfa), Alucra’nın Emektar Şahsiyetleri-İz Bırakanlar (35 sayfa), Arşiv Belgelerinde Karahisar-i Şarki-Şebinkarahisar Tarihi (914 sayfa), Arşiv Belgelerinde Anadolu'ya Kafkas Göçleri İskânları Köle ve Cariyelik Sorunu (449 sayfa), Kethüdazâde Mehmet Emin Ağa-Tirebolu Voyvodası ve Şebinkarahisar Kaymakamı (630 sayfa), Halepli Bir Osmanlı Paşası Mellahzâde Mehmed Mer'i Paşa Hayatı ve Hatırlattıkları (268 sayfa), Ermeni Olaylarının Gelişimi ve Şebinkarahisar'da Yaşananlar (2 Cilt, 1263 sayfa), Suşehri Tarihi Yazılarım (497 sayfa), Arşiv Belgelerinde Alaplı (404 sayfa), Kasımpaşa Tarihi Yazılarım (326 sayfa) ve Alucra Gürbulak Köyü Nam-ı Diğer Feygas, Hanuk Şeyh Mehmed (260 sayfa), Osmanlıca Arşiv Belgelerinde Gümüşhane Yaşananlar ve Ayrıntıları 1695-1928 (2 cilt 1100 sayfa) isimli basılı 15 kitabı bulunmaktadır. Yaklaşık 8 senedir Naht (Hatt-ı Ahşap) sanatıyla da ilgilenmekte olup, 2 kez İstanbul'da 1 kez Şebinkarahisar'da 1 kez de Alucra'da sergi açmıştır. 2015 yılı yaz döneminde Şebinkarahisar Halk Eğitim Merkezinde Naht (Hatt-ı Ahşap) kursu verdi.
Bu yazı Osmanlı Tarihi, Şebinkarahisar Tarihi içinde yayınlandı ve , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s