ALUCRA-HANZAR-TOPÇAM

image002

Şimdilerde Alucra’nın mahallesi konumunda olan Topçam köyünün eski adıdır, Hanzar. Alucra’nın birçok köyünün adının değiştirilmesi gibi bu köyün adı da değiştirilmiştir. Köylerin adının değiştirilme nedeni de zamanla unutulduğundan veya söylenişi insanlara garip geldiğinden en önemlisi de anlamları bilinmediğinden vaktiyle buralarda gayr-i müslimler de yaşamıştı acaba onlardan kalma bir isim midir düşüncesiyle yapılmıştır. Oysa durum sanıldığı gibi değildir.

Bununla ilgili olarak Eşküne köyüyle ilgili bir değerlendirme yazısı yazmış ve Eşküne adının “Eşkinci Ocağından”, “Savaşan ve Savaşa Giden” anlamından geldiğini belirtmiştik.[1]

Bu şekilde başka köylerimiz de bulunmaktadır. Bu kez Hanzar köyümüzün ismiyle ilgili bir analiz yapalım, bakalım Hanzar ne demekmiş, nereyle bağlantısı varmış.

Arkadaşım olan Trabzon’un Maçka ilçesinden olan Araştırmacı-Yazar Adnan Durmuş’un son kitap çalışması olan “Maçka Tarihi”nde Hanzarla ilgili şu değerlendirme bulunmaktadır:

Anzariya Hanları Kavşağı: Anzariya, Hazar devleti kentlerinden birisi olan Balancar>Balanzar adının zaman içinde değişip dönüşmüş halidir. Bâlâ, yüksek, Ancar>Hanzar kelimesi de “güzlük yer” demektir.[2]  Anzariya Hanları ifadesi Dede Korkut Destanı’nda da geçmektedir.[3] Maçka yöresinde bu isimle anılan yani Anzariya Hanları Gecidi bulunmaktadır. Bir ilave bilgi olarak Kommen Kralının kızının adının Selcan olmasıdır. Yazar bu durumu Kommen Kralının annesinin yada hanımının bir olabileceği şeklinde yorumlamıştır. 1.Yoan’ın annesinin de Hazarlı bir Türk, keza II. Aleksius’un eşinin de Kuman Türklerinden olduğu belirtilmiştir. Kızının adı da Anna “ Anahutlu”dur.[4] Anna köyü de Hanzar’ın arka taraflarında Şebinkarahisar’ın bir köyüdür. Gicora’ya daha yakındır.

Hazarlar İskit ve Sakaların devamıdır. Hazarlar 650 yılında Kafkasya’nın kuzayinde Hazar Kaanlığını kurmuşlardır. 850 yılında Peçenekleri, Volga Bulgarlarını idareleri altına alarak Aral Gölünden Kırım’a kadar büyük bir devlet kurdular.[5]

Bu bilgiler de göstermektedir ki bölgemizin 1071’den çok öncesine dayanan bir Türk yerleşim yeri olma özelliği bulunmaktadır. Anadolu’da kayalara çizilmiş olarak bulunan oguz damgaları bu tarihleri M.Ö. 3binlere kadar götürmektedir. Kimbilir bunlardan Alucra’nın muhtelif yerlerinde de vardır. Ancak definecilerin bilinçsiz merakı gördüğü işareti kendince yorumlayıp kırıp dökmesi nedeniyle belki de yok edilmiştir. Koman köyündeki kayaya işlenmiş kabartma savaşçı tasviri gibi.

image004

Yukarıda okuduğumuz bilgiler ışığında Hanzar’ın anlamlarını tekrar hatırladığımızda iki özelliğinin olduğu ortaya çıkmaktadır. Birincisi yüksekte bir yer olması, ikincisi de güzlük yer olarak adlandırılmasıdır.  Bu bilgiler ışığında Alucra’nın Hanzar köyünü gözümüzün önünde canlandırdığımızda hem Alucra’nın batı istikametinde yüksekçe bir dağın üzerinde kurulu olduğu hem de yayla gibi güzlük bir yerde bulunduğu hatırlanmakta olub, Hanzar’ın tarif edilen özelliklerine sahip olduğu anlaşılmaktadır.

Öte yandan Alucra’nın mahallesi konumunda olan bu köyümüzde Koyun Baba ve Ahmet Dede olarak bilinen iki türbe bulunmaktadır.

Ancak aşağıdaki fotoğrafları görünce sizlerin de hak vereceği gibi bunlara türbe demekden çok kabir demek daha doğru olacaktır. Maalesef buralara hiçbir yapı yapılmamış gereken titizlik gösterilmemiştir. Bu nedenle Hanzar Köyüne yani Topçam Mahallesine düşen görev bu iki ziyaretgâhı ihya etmeleridir. Onlara da yakışan budur.

image006

Alucra’nın Topçam (Hanzar) köyünde bulunan Koyun Baba Kabri

Bu türbenin Koyun Baba Türbesi olarak bilinmesinin nedenini köyden görüştüğüm birkaç kişi de bilmemektedir.[6] Ancak bunlardan Mehmet Ali Bıyıkçı[7] Dellü Köyü ile bir irtibatı olduğuna yönelik büyüklerinden bir rivayet duyduğunu belirmiş bulunmaktadır. Ayrıca yine köyde bulunan ve Ahmet Dede olarak bilinen kabrin sahibinin Koyun Baba’nın ve yörede kabri bulunan Tülü Baba olarak bilinen zatın babası olduğuna inanılmaktadır. Anlatılan bir menkıbeye göre Birinci Dünya Savaşında her biri bir tepede olan Ahmet Dede, Koyun Baba, Tülü Baba, Burga Baba, Seydi Bekir Hazretlerinin kabirlerinin bulunduğu yerlerden Şiran mıntıkasında olan Ruslara yapılan top atışının sesi duyulmuştur. Topçam Köyünde özellikle Koyun Baba’yı elinde ibriğiyle gözeye su almaya giderken görenlerin sayısı bir hayli fazladır. Define arayacağım diye Koyun Baba’nın kabrinin bulunduğu yere kazma vuranların bundan zarar gördüğü de rivayet edilmektedir.

image008

Alucra’nın Topçam (Hanzar) köyünde bulunan ve Koyun Baba’nın babası olduğuna inanılan Ahmet Dede’nin Kabri

Topçam Mahallesinin girişine yapılan mesire alanı nedeniyle bu köyümüze bundan sonra daha çok ziyaretçi geleceğinden köyü ziyaret edende çok olacaktır. Burada edilen her dua da köye rahmet ve bereket olarak dönecektir.

Fotoğraflar için Turgut Çıtıroğlu ve Mehmet Ali Bıyıkçıya çok teşekkür ederim.

Saygılarımla,

Murat Dursun Tosun

muratdursuntosun@wordpress.com

[1]https://muratdursuntosun.wordpress.com/2012/06/27/eskune-koyunun-anlami-uzerine-degerlendirme/

[2] Adnan Durmuş, Maçka Tarihi, 2015, s.19

[3] a.g.e.s-28

[4] a.g.e.s-119

[5] a.g.e.s-169

[6] https://muratdursuntosun.wordpress.com/2014/05/13/alucranin-emektar-sahsiyetleri-huseyin-yirtmaz-huseyin-hoca/

[7]https://muratdursuntosun.wordpress.com/2014/05/13/alucranin-emektar-sahsiyetleri-mehmet-ali-biyikci/

Reklamlar

About Murat Dursun Tosun

30.07.1961 tarihinde İstanbul'da doğdu. İlkokulu ve Ortaokulu Çeliktepe'de okudu. Liseyi ise, Gültepe Endüstri Meslek Lisesinde 1977 yılında tamamladı. 27 Mart 1978 tarihinde İstanbul Atatürk Kültür Merkezi'nde 17 yaşındayken sözleşmeli teknisyen olarak göreve başladı. 1981–82 yılları arasında askerlik görevini yaptı. 1983 yılında tekrar sözleşmeli teknisyen olarak AKM'de göreve başladı. 1984 yılında çıkan bir Kanun'dan yararlanarak Memuriyete geçti. 1990 yılında girdiği ÖSYM sınavı neticesi Açık Öğretim Fakültesi'ne kayıt yaptırdı ve 1994 yılında mezun oldu. Akabinde Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü İşletme Bölümünde Yüksek Lisans Hakkı kazandı ve 3 yıllık eğitimden sonra 1997 yılında Bilim Uzmanı olarak mezun oldu. İş hayatında ise,13 yıllık teknik hizmet çalışmasından sonra Emniyet ve Bakım Şef Yardımcısı, Sivil Savunma Amiri, Fiziki Güvenlik Amiri görevlerinde bulundu. 1997 yılında Şube Müdürü oldu. 1998'den sonra İdari ve Mali İşler ile Güvenlik Şube Müdürlüğü görevlerinde bulundu.Aynı zamanda 7 yıl süre ile Beyoğlu İstiklal Caddesinde bulunan ve 4/5'inden fazlası Maliye Hazinesine ait olan 54 bağımsız bölümlü Kastel İs Merkezi'nde (Atlas Pasajı) kamu adına yöneticilik yaptı. 2005–2006 hac döneminde eşiyle birlikte hacca gitti ve geldikten sonra Nisan 2006'da emekliye ayrıldı. Bloğunda yayınlanmış 1200’ün üzerinde çalışması vardır. Çeçenzade Hacı Hasan Paşa’nın Hayatı (225 sayfa), Çağırgan Baba Es-Seyyid İsmail Hakkı Çağırgan Veli (206 sayfa) , Arşiv Belgelerinde Mindeval-Çamoluk Tarihi (584 sayfa), Arşiv Belgelerinde Alucra-Alucra Tarihi (690 sayfa), Alucra’nın Emektar Şahsiyetleri-İz Bırakanlar (35 sayfa), Arşiv Belgelerinde Karahisar-i Şarki-Şebinkarahisar Tarihi (914 sayfa), Arşiv Belgelerinde Anadolu'ya Kafkas Göçleri İskânları Köle ve Cariyelik Sorunu (449 sayfa), Kethüdazâde Mehmet Emin Ağa-Tirebolu Voyvodası ve Şebinkarahisar Kaymakamı (630 sayfa), Halepli Bir Osmanlı Paşası Mellahzâde Mehmed Mer'i Paşa Hayatı ve Hatırlattıkları (268 sayfa), Ermeni Olaylarının Gelişimi ve Şebinkarahisar'da Yaşananlar (2 Cilt, 1263 sayfa), Suşehri Tarihi Yazılarım (497 sayfa), Arşiv Belgelerinde Alaplı (404 sayfa), Kasımpaşa Tarihi Yazılarım (326 sayfa) ve Alucra Gürbulak Köyü Nam-ı Diğer Feygas, Hanuk Şeyh Mehmed (260 sayfa), Osmanlıca Arşiv Belgelerinde Gümüşhane Yaşananlar ve Ayrıntıları 1695-1928 (2 cilt 1100 sayfa) isimli basılı 15 kitabı bulunmaktadır. Yaklaşık 8 senedir Naht (Hatt-ı Ahşap) sanatıyla da ilgilenmekte olup, 2 kez İstanbul'da 1 kez Şebinkarahisar'da 1 kez de Alucra'da sergi açmıştır. 2015 yılı yaz döneminde Şebinkarahisar Halk Eğitim Merkezinde Naht (Hatt-ı Ahşap) kursu verdi.
Bu yazı Alucra Tarihi içinde yayınlandı ve , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s