BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞINDA YAŞANANLARA AİT BAZI DETAYLAR

Süveyş kanalı, Sina yarımadası ve Filistin cephelerinde İngiliz ordusu ile savaşan Osmanlı ordusuna ait Makineli Tüfek birliği Gazze Şeridi'nde beklerken. 1917

Süveyş kanalı, Sina yarımadası ve Filistin cephelerinde İngiliz ordusu ile savaşan Osmanlı Ordusuna ait Makineli Tüfek Birliği Gazze Şeridi’nde beklerken. 1917[1]

İncelediğimiz dosyada 18 adet belge bulunmakla birlikte içinden 3 belge alınarak incelenmiştir. Bu belgelerde bahsedilen konular Birinci Dünya Savaşı’nda Ortadoğu’da yaşanmış bazı olayları anlatmaktadır. Buna göre ilk belgede bahsedilen hususlar çok önemlidir.

İngilizlerin Bağdad’ı ele geçirdiği ve geri vermeyi kesinlikle düşünmediklerini açıkladığı belirtilmektedir. Bunun yanında Bağdad’ın kaybıyla birlikte Bağdad’ın Şiilerce kutsal kabul edilen Kazımiye şehrinde bulunan Şiilerin hasta bakıcıları ve hastalarımızı öldürdüklerinin belirtilmiş olması üzücüdür.

İngilizler burada halkın silahlarını topladıkları gibi yiyeceklerini toplamışlardır. Bunu yaparak bir anlamda onları açlıktan ölüme mahkûm etmişlerdir. İngilizler ele geçirdikleri Osmanlı paralarını da değerinin altında tedavüle sürmüşlerdir. Ayrıca esir aldıkları subayları ve askerlerini Basra’ya sürmüşlerdir.

En önemlisi bilgi de ahaliye verilen her emrin Mekke Emiri namına verildiğinin ve oğlunun Bağdad’a geldiğinin işitildiğinin belirtilmiş olmasıdır. Mekke Emirinden kasıt Osmanlıya isyan eden ve İngilizlerle birlik olan Şerif Hüseyin’dir. Oğlu da daha sonra Irak Kralı yapılan Faysal’dır. Şerif Hüseyin’in kendi gibi oğulları da Osmanlı’ya ihanet etmiş her biri İngilizlerin yanında yer alarak Lawrens’in emrinde binlerce askerimizi öldürmüşlerdir.

Şerif Hüseyin konusunu daha önce bir çalışmamızda incelemiştik. Bu konuya ilgi duyanlar bu çalışmayı da inceleyebilirler.[2]

Diğer belgelerde ise Filistin’in işgaline Fransa ve İtalya’nın da iştirak ettiği ile Fransa ve İsviçre hududunun 20 Mayıs Sene 1917 tarihinden itibaren kapandığının bu nedenle posta-telgraf haberleşmesinin ve yolcu gidiş-gelişinin kesildiği belirtilmiştir. Bu da Almanya’nın Avrupa’da savaşta üstün olduğu günleri hatırlatmaktadır.

Belgenin okunmasındaki katkılarından dolayı Osmanlıca Tarih Edebiyat Grubu üyelerinden Hüseyin Dağ, Zafer Şık, Mehmet Kahramanoğlu, Mustafa Demirel, Nazım Dikli, Ömer Faruk Gedik, Selahattin Yılmaz ve Mahire Yazar Kiremitçi’ye çok teşekkür ederim.

Saygılarımla,

Murat Dursun Tosun

muratdursuntosun@wordpress.com

Arşiv Fon Kodu: HR.SYS. Dosya No: 2113, Gömlek No: 5, Tarihi: 10 Mayıs 1917, Konusu: Kafkas Cephesi’nde Rusların Hanikin’in kuzey batısında Ömerli köyüne doğru ilerledikleri konusunda iddialar. Bağdad’ı işgal eden İngilizlerin kepenk kapatan halkı beyanname neşr ederek tehdit ettikleri; Şii Kazimiye ahalisinin Kazimiye’de kalan Osmanlı efradından yaralıları, hasta bakıcıları ve hastaları öldürdükleri, İngilizlerin halkın yiyeceklerini silahlarını topladıkları, Osmanlı banknotlarını tedavül ettikleri, Türk askerlerini Basra’ya sevk edip yerlileri terhis ettikleri ve halka verilen her emri Mekke emiri namına verdikleri. İtilaf Devletleri Konferansı’nda Filistin’in işgaline Fransa ve İtalya’nında katılmasına karar verildiği. Avusturya Deniz Kuvvetleri’nin Güney Batı cephesinde gösterdiği başarıdan dolayı Osmanlı sultanı ile Avusturya imparatoru ve Macaristan Kralı Charles arasında teati olunan kutlama mesajları. Fransa’nın İsviçre sınırını kapatması. İngiliz Erkan-ı Harbiyesi’nin İtalya cephesini ziyaretinde kararlaştırılan plan mücibince İtalya Ordusu’nun taarruza başlaması. İtalyanların Sina cephesine iştiraki ve Rodos’tan asker sevkiyatı. St. Jeanne-de-Maurienne Konferansı ve Filisti’nin işgaline matuf İngiliz askeri planı. Romanya sınırına kadar Pripiat Irmağı cephesinde meydana gelen muharebe.

 

????????????????????????????????????

Osmanlı Ordu-yı Hümâyûnu Baş Kumandanlığı Vekâleti

Harbiye Nezareti Celilesine

Devletlü Efendim Hazretleri,

Son bir buçuk ay zarfında Bağdad’dan çıkan zabit ve efrad ve aşâyirden düşmanın icraatına dair alınan malumat 7 Mayıs Sene (13)33 (20 Mayıs 1915) tarihyle altıncı ordudan ber vech-i ati bildiriliyor.

İngilizlerin Bağdad şimâlinde icra ettikleri muharebatda külliyetli zayiata uğramalarından ve Bağdad’a gelmiş paralıların kesretinden ahali heyecana gelerek dükkânları kapamaları üzerine İngilizler bir beyanname neşr ederek Londra’nın zabt edilmesi mümkün fakat Bağdad’ın iadesi gayr-i mümkündür. Hezeyanında bulunmuşlardır. Kâmilen Şafiyyü’l-mezheb olan Kazımiyye ahalisi Kazımiyye’de kalan paralı hasta bakıcılarımızı ve hastaları öldürmüşlerdir. İngilizler ahalinin yedindeki eslihayı ve hatta yiyecekleri toplamışlardır. Osmanlı bankonotlarından ilk çıkanları tamgalayarak 97 kuruşa ve son çıkanları 25-30 kuruşa tedavül ettirmekte imişler. Türk zabitan ve efradını Basra’ya sevk etmişler ve yerlileri kayd ederek serbest bırakmışlardır. Ahaliye verilmiş her emir Emir-i Mekke namına verilmektedir. Bir hafta mukaddem Mekke Emiri oğlunun Bağdad’a geldiği işitilmiştir. Ol-babda emr ü ferman hazret-i men lehü’l-emrindir.

Fi 20 Receb Sene (1)333 ve fi 12 Mayıs Sene (1)333  (21 Mayıs 1331-3 Haziran 1915)

Baş Kumandan Vekili

????????????????????????????????????

Bâb-ı Âli Hariciye Nezâreti Umur-ı Siyasiye Müdiriyet-i Umumiyesi Mühimme Kalemi

Kayd Tamgalı 20 Mayıs Sene (1)333 (2 Haziran 1915)

Dosyası: Harbi Umumi  Harekât-ı Harbiye

Nev’i müsvedde

Baş Kumandanlık Vekâletine

Son in’ikad eden hükümat-ı itilâfiye konferansında Filistin’in işgaline Fransa ve İtalya’nın da iştirakleri karargir olduğuna (kararlaştırıldığına) ve havali-i mezkûrenin atiyen itilaf-ı murabba’ hükümetinin muhafazası altında bulundurulması hakkına ve saireye dair Dö Jenev (Journal de Genevre) gazetesinde görülen mektubun maktuası Cenevre Baş Şehbenderliğine irsal kılınmağla sureti masturen isbal olundu. Emr ü ferman.

Tahrirat matbuata gönderilecektir.

188 nolu tahrirat matbuata havale edilmiştir.

????????????????????????????????????

Devlet-i Âliyyeyi Osmaniye

Cenevre Baş Şehbenderliği

Hariciye Nezâret-i Celilesi Cânib-i Âliyesine

Hülasa: İsviçre ve Fransa hududunun kapanmasına dair

Devletlü Efendim Hazretleri,

Fransa hükümet-i askeriyesinin talebi üzerine Fransa ve İsviçre hududu 20 Mayıs Sene (1)917 tarihinden itibaren kapanmış, posta ve telgraf muvaredatı (posta ve telgraf haberleşmesi) ve yolcu münakalatı münkatı olmuştur (kesilmiştir). Ol-babda “Le Suisse” (İsviçre) Gazetesinin 21 Mayıs Sene (1)917 tarihli ve 141 numerolu nüshasında görülen fıkranın maktu’-ı (kesilmiş parçası) leffen takdim kılındı. Ol-babda emr ü ferman hazret-i men-lehü’l-emrindir.

Fi 29 Recep Sene (1)335 ve fi 21 Mayıs (1)917

Cenevre Baş Şehbenderliğine Memur Selanik …..Bende Kâmil   

[1]http://onedio.com/haber/daha-once-hic-gormediginiz-37-fotograf-ile-1-inci-dunya-savasi-299840

[2] https://muratdursuntosun.wordpress.com/2016/01/24/halepli-bir-osmanli-mellahzade-mehmed-meri-pasa-hayati-ve-hatirlattiklari/

Reklamlar

About Murat Dursun Tosun

30.07.1961 tarihinde İstanbul'da doğdu. İlkokulu ve Ortaokulu Çeliktepe'de okudu. Liseyi ise, Gültepe Endüstri Meslek Lisesinde 1977 yılında tamamladı. 27 Mart 1978 tarihinde İstanbul Atatürk Kültür Merkezi'nde 17 yaşındayken sözleşmeli teknisyen olarak göreve başladı. 1981–82 yılları arasında askerlik görevini yaptı. 1983 yılında tekrar sözleşmeli teknisyen olarak AKM'de göreve başladı. 1984 yılında çıkan bir Kanun'dan yararlanarak Memuriyete geçti. 1990 yılında girdiği ÖSYM sınavı neticesi Açık Öğretim Fakültesi'ne kayıt yaptırdı ve 1994 yılında mezun oldu. Akabinde Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü İşletme Bölümünde Yüksek Lisans Hakkı kazandı ve 3 yıllık eğitimden sonra 1997 yılında Bilim Uzmanı olarak mezun oldu. İş hayatında ise,13 yıllık teknik hizmet çalışmasından sonra Emniyet ve Bakım Şef Yardımcısı, Sivil Savunma Amiri, Fiziki Güvenlik Amiri görevlerinde bulundu. 1997 yılında Şube Müdürü oldu. 1998'den sonra İdari ve Mali İşler ile Güvenlik Şube Müdürlüğü görevlerinde bulundu.Aynı zamanda 7 yıl süre ile Beyoğlu İstiklal Caddesinde bulunan ve 4/5'inden fazlası Maliye Hazinesine ait olan 54 bağımsız bölümlü Kastel İs Merkezi'nde (Atlas Pasajı) kamu adına yöneticilik yaptı. 2005–2006 hac döneminde eşiyle birlikte hacca gitti ve geldikten sonra Nisan 2006'da emekliye ayrıldı. Bloğunda yayınlanmış 1200’ün üzerinde çalışması vardır. Çeçenzade Hacı Hasan Paşa’nın Hayatı (225 sayfa), Çağırgan Baba Es-Seyyid İsmail Hakkı Çağırgan Veli (206 sayfa) , Arşiv Belgelerinde Mindeval-Çamoluk Tarihi (584 sayfa), Arşiv Belgelerinde Alucra-Alucra Tarihi (690 sayfa), Alucra’nın Emektar Şahsiyetleri-İz Bırakanlar (35 sayfa), Arşiv Belgelerinde Karahisar-i Şarki-Şebinkarahisar Tarihi (914 sayfa), Arşiv Belgelerinde Anadolu'ya Kafkas Göçleri İskânları Köle ve Cariyelik Sorunu (449 sayfa), Kethüdazâde Mehmet Emin Ağa-Tirebolu Voyvodası ve Şebinkarahisar Kaymakamı (630 sayfa), Halepli Bir Osmanlı Paşası Mellahzâde Mehmed Mer'i Paşa Hayatı ve Hatırlattıkları (268 sayfa), Ermeni Olaylarının Gelişimi ve Şebinkarahisar'da Yaşananlar (2 Cilt, 1263 sayfa), Suşehri Tarihi Yazılarım (497 sayfa), Arşiv Belgelerinde Alaplı (404 sayfa), Kasımpaşa Tarihi Yazılarım (326 sayfa) ve Alucra Gürbulak Köyü Nam-ı Diğer Feygas, Hanuk Şeyh Mehmed (260 sayfa), Osmanlıca Arşiv Belgelerinde Gümüşhane Yaşananlar ve Ayrıntıları 1695-1928 (2 cilt 1100 sayfa) isimli basılı 15 kitabı bulunmaktadır. Yaklaşık 8 senedir Naht (Hatt-ı Ahşap) sanatıyla da ilgilenmekte olup, 2 kez İstanbul'da 1 kez Şebinkarahisar'da 1 kez de Alucra'da sergi açmıştır. 2015 yılı yaz döneminde Şebinkarahisar Halk Eğitim Merkezinde Naht (Hatt-ı Ahşap) kursu verdi.
Bu yazı Osmanlı Tarihi içinde yayınlandı ve , , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s