1910 YILINDA RUMELİ VE ANADOLU’DA YAPILMASI PLANLANAN DEMİRYOLLARI HAKKINDA

image001

Demiryolu yapımıyla ilgili daha önce çok sayıda yazı yazdım. Buna vesile olan da Şebinkarahisar ile Giresun arasında yapılması düşünülen, düşünmenin ötesinde halk tarafından bütün masraflarının karşılanması taahhüt edilen dar demiryolunun yapım aşamasıyla ilgili yazışmalardı.

https://muratdursuntosun.wordpress.com/2013/12/29/tarihte-karadeniz-simendufer-hatti-karahisar-i-sarki-giresun/

https://muratdursuntosun.wordpress.com/2013/01/20/karahisar-ile-giresun-arasinda-insaasi-dusunulmus-simendufer-hatti-3/

https://muratdursuntosun.wordpress.com/2012/05/22/karahisar-i-sarki-ile-giresun-arasinda-insaa-olunacak-simendufer-lokomotif-hatti-2/

https://muratdursuntosun.wordpress.com/2012/02/11/karahisar-i-sarki-ile-giresun-arasinda-insa-olunacak-simendufer-hatti/

Bu kez incelenen 1910 tarihli belge Meclis-i Vâlâ’ya ait bir karar tutanağıdır. Yapılan görüşmede Rumeli ve Anadolu’ya ulaşımın kolaylaştırılması için demiryolları yapımına gerek duyulduğu vurgulanarak nerelere demiryolu yapımının planlandığı belirtilmiş ve hangi hatların nasıl teknik özelliklere sahip olması gerektiği görüşülmüştür. Teknik özellikten kasır rayların geniş mi dar mı döşeneceğiyle ilgilidir.

Alınan kararda Uluslararası taşımacılığı da hizmet edecek hatların geniş Anadolu’da bazı yerlerin hatlarının dar olması kararlaştırılmıştır. Dar demir yolu hattı daha çok arazi şartlarının dağlık ve zor şartlara sahip olan yerlerinde tercih edilmektedir. Şebinkarahisar-Giresun arasında yapılacak şimendüfer hattı da başlangıçta dar olarak planlanmış, bütün masrafları halk üstlenmeyi taahhüt etmiş olmasına rağmen sonradan vaz geçilmiştir.

Belgelerin okunmasındaki katkılarından dolayı Osmanlıca Tarih Edebiyat Grubu üyelerinden Hüseyin Dağ, Zafer Şık, Ömer Faruk Gedik, Yılmaz Akçaalan ve İsmail Tahiroğlu’na çok teşekkür ederim.

Saygılarımla,

Murat Dursun Tosun

muratdursuntosun@wordpress.com

Arşiv Fon Kodu: MV. Dosya No: 146, Gömlek No: 24, Tarihi: 15 (Za) Zilkade 1328 (18 Kasım 1910), Konusu: Rumeli ve Anadolu’da yapılması düşünülen demiryollarında dar olan demiryolu tipinin seçilerek inşası.

image002

Hülasa-i Meali

Rumeli ve Anadolu’da inşası mutasavver hutut-ı cedidiye hakkında bazı mutalaat ve ifadatı mutazammın ticaret ve nafia ve harbiye nezaretlerinden gelen 27 Eylül Sene (1)326 (10 Ekim 1910) ve 9 Teşrin-i-evvel Sene (1)326 (22 Ekim 1910) tarihli iki kıt’a tezkire okundu.

Ticaret ve Nafia Nezareti’nin tezkiresinde zikr olunan hutut-ı cedidenin bir kısmı hutut-ı meb’husenin temdidinden ve bir kısmı da beyne’l-milel münakalata (nakil işlerine) ve bir kısmı ise hutut-ı meb’huse ve mensureyi mahreçlere rabta hidmet edecek hututdan ibaret olduğu cihetle münakalat-ı ticariye ve askeriye tesyi ve teshil edecek ve aktarma gibi külfetli muamelatdan varesde kalınabilmek içün geniş olarak inşa olunmaları tabii ise de dar hatların masarıf-ı inşaiyesi geniş hatların masarıfına nisbetle dûn (düşük) bulunmasına ve memleketin ahval-i iktisadiyesiyle hazine-i maliyenin hal-i hazırına nazaran hutut-ı mezkûrenin Ankara, Sivas, Erzincan, Erzurum ve Samsun-Sivas-Ereğli ve Trabzon-Erzurum ve Sivas-Van ve Adapazarı-Bolu-Havza ve Drama-Kavala ve Yanya-Avlonya hatlarının dar olarak inşasıyla yalnız mukaveleten geniş olması lazım gelen Bağdad ve Dinar-Eğirdir hatlarının ve birde beynelmilel münakalatı te’min edecek Demirhisar-Cuma-i Bâlâ (Yukarı Cuma) ve Komanova-Köstendil ve Karaferya Alasonya ve Adriyatik hatlarının geniş olarak yapılması harbiye nezaretiyle bi’l-muhabere tensib olunduğu beyanıyla istifsar-ı keyfiyet olunmuştur.

Suret-i iş’ara nazaran mukaveleten geniş olması lazım gelmiş hutut ile beynelmilel münakalatı te’min etmek üzere inşası tasvir olunan salifü’l-beyan hututdan maada mevzu’ bahs edilmiş hutut-ı cedidiyenin dar olarak inşası halen ve iktisaden münasib olub ancak dar yapılacak hututlar içün istihsal olunacak ray ve traverslerin katarların sür’at-i azamiye ile seyrini te’min edecek sıklet ve metanetde meyl ve kavislerinde de bu makasları dahil-i derecede olması şayan-ı ehemmiyet ve i’tina bulunduğundan dar yapılacak hatlarda bu cihetlere bi’l-hassa dikkat ve ihtimam edilmesinin ticaret ve nafia nezaretine cevaben tesviyesi ve harbiye nezaretine malumat itası tezekkür kılındı.

Reklamlar

About Murat Dursun Tosun

30.07.1961 tarihinde İstanbul'da doğdu. İlkokulu ve Ortaokulu Çeliktepe'de okudu. Liseyi ise, Gültepe Endüstri Meslek Lisesinde 1977 yılında tamamladı. 27 Mart 1978 tarihinde İstanbul Atatürk Kültür Merkezi'nde 17 yaşındayken sözleşmeli teknisyen olarak göreve başladı. 1981–82 yılları arasında askerlik görevini yaptı. 1983 yılında tekrar sözleşmeli teknisyen olarak AKM'de göreve başladı. 1984 yılında çıkan bir Kanun'dan yararlanarak Memuriyete geçti. 1990 yılında girdiği ÖSYM sınavı neticesi Açık Öğretim Fakültesi'ne kayıt yaptırdı ve 1994 yılında mezun oldu. Akabinde Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü İşletme Bölümünde Yüksek Lisans Hakkı kazandı ve 3 yıllık eğitimden sonra 1997 yılında Bilim Uzmanı olarak mezun oldu. İş hayatında ise,13 yıllık teknik hizmet çalışmasından sonra Emniyet ve Bakım Şef Yardımcısı, Sivil Savunma Amiri, Fiziki Güvenlik Amiri görevlerinde bulundu. 1997 yılında Şube Müdürü oldu. 1998'den sonra İdari ve Mali İşler ile Güvenlik Şube Müdürlüğü görevlerinde bulundu.Aynı zamanda 7 yıl süre ile Beyoğlu İstiklal Caddesinde bulunan ve 4/5'inden fazlası Maliye Hazinesine ait olan 54 bağımsız bölümlü Kastel İs Merkezi'nde (Atlas Pasajı) kamu adına yöneticilik yaptı. 2005–2006 hac döneminde eşiyle birlikte hacca gitti ve geldikten sonra Nisan 2006'da emekliye ayrıldı. Bloğunda yayınlanmış 1200’ün üzerinde çalışması vardır. Çeçenzade Hacı Hasan Paşa’nın Hayatı (225 sayfa), Çağırgan Baba Es-Seyyid İsmail Hakkı Çağırgan Veli (206 sayfa) , Arşiv Belgelerinde Mindeval-Çamoluk Tarihi (584 sayfa), Arşiv Belgelerinde Alucra-Alucra Tarihi (690 sayfa), Alucra’nın Emektar Şahsiyetleri-İz Bırakanlar (35 sayfa), Arşiv Belgelerinde Karahisar-i Şarki-Şebinkarahisar Tarihi (914 sayfa), Arşiv Belgelerinde Anadolu'ya Kafkas Göçleri İskânları Köle ve Cariyelik Sorunu (449 sayfa), Kethüdazâde Mehmet Emin Ağa-Tirebolu Voyvodası ve Şebinkarahisar Kaymakamı (630 sayfa), Halepli Bir Osmanlı Paşası Mellahzâde Mehmed Mer'i Paşa Hayatı ve Hatırlattıkları (268 sayfa), Ermeni Olaylarının Gelişimi ve Şebinkarahisar'da Yaşananlar (2 Cilt, 1263 sayfa), Suşehri Tarihi Yazılarım (497 sayfa), Arşiv Belgelerinde Alaplı (404 sayfa), Kasımpaşa Tarihi Yazılarım (326 sayfa) ve Alucra Gürbulak Köyü Nam-ı Diğer Feygas, Hanuk Şeyh Mehmed (260 sayfa), Osmanlıca Arşiv Belgelerinde Gümüşhane Yaşananlar ve Ayrıntıları 1695-1928 (2 cilt 1100 sayfa) isimli basılı 15 kitabı bulunmaktadır. Yaklaşık 8 senedir Naht (Hatt-ı Ahşap) sanatıyla da ilgilenmekte olup, 2 kez İstanbul'da 1 kez Şebinkarahisar'da 1 kez de Alucra'da sergi açmıştır. 2015 yılı yaz döneminde Şebinkarahisar Halk Eğitim Merkezinde Naht (Hatt-ı Ahşap) kursu verdi.
Bu yazı Osmanlı Tarihi içinde yayınlandı ve olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s