1908’DE KAĞITHANE KÖYÜNÜN ARAZİSİNE TECAVÜZ EDİLMESİ

image001

1907 ve 1908 tarihli belgelerde Kağıthane hakkında çok önemli bilgiler bulunmaktadır. Öncelikli olarak Kağıthane köyü ahalisi şikâyetçi olarak arazilerine tecavüz edildiğini belirterek söz konusu tecavüzün engellenmesini istemişlerdir.

Bunun üzerine Belediye Başkanlığı tarafından inceleme başlatılmış, köye gidilerek sözüne güvenilir kişiler, imam ve muhtarla görüşülerek bilgi alınmıştır.

Yapılan inceleme sonucunda Emlak-ı Hümâyun Korucularından Murteza Ağa’nın köye ait olduğu bilinen veya zannedilen ihtilafa konu arazinin Hazine-i Hassa-i Şahâneye aid olduğunu bildirmesi üzerine köylülerin şikâyetci olduğu anlaşılmıştır.

Hazine-i Hassa-i Şahane Osmanlı padişahlarının şahsî gelir ve giderlerine âit işlere bakan teşkilâtın adıdır. Buradan anlaşıldığı kadarıyla Kağıthane köyü arazisi içinde padişah mülkü olduğu anlaşılmaktadır. Sultan II. Abdülhamid Han Hazretlerinin şehzadeliğini Kağıthane’de geçirdiği ve Ayas Ağa köyü civarında çiftliği olduğu ve sayısı yüzbinleri bulan koyunları olduğu bilinmektedir. Kendisi Kâğıthane’de sarayda kaldığı süre içinde Ayazma suyundan içmiş, tahta geçince de buradaki Ayazma suyunu kurduğu pompa istasyonu vasıtasıyla Yıldız Sarayına aldırmıştır.

Ayrıca Kâğıthane köylülerinin verdikleri dilekçede belirttiklei hususlar ve yer isimleri günümüz açısından da çok önemlidir. Yaklaşık 60 senelik bir Kâğıthaneli olmama rağmen belgede belirtilen yer isimlerinden çoğunu duymadığımı belirtmeliyim. Diğer taraftan Ayazağa köyü olarak bildiğimiz yerin asıl adının Ayas Ağa (Ayasağa) olduğu da belgeden anlaşılmaktadır. Ancak, Ayasağa söyleyiş olarak dile zor geldiğinden olsa gerek fonetik değişikliğe uğrayarak Ayazağa olmuştur.

Kâğıthane’nin sınırları belirtilirken verilen yer adları ise, Doğancılar Köprüsü, Sülük Gölü, Papas Bağı, Hastalar Mezarlığı, Ahmet Çavuş Tarlası, Cabalı Tarlası, Abacı Yokuşu, Değirmen, Beyazzâde, Bayır, Kaz Kaz Deresi, Gümülcük, Atik Tabya’dır. Buraları bileniniz var mı? Eski tapularda bu isimler geçiyordur. Kimbilir belki de Gültepe, Çeliktepe ve Sanayi Mahallesi’nin bir zamanlarki adı da burada belirtilen yer adlarından biridir.

Belgelerin okunmasındaki katkılarından dolayı Osmanlıca Tarih Edebiyat Grubu üyelerinden Zafer Şık, Ersin Üçdemir, Lütfi Akbaş, Aşiyan Sahaf Etem Çoşkun ve Mehmet Kahramanoğlu’na çok teşekkür ederim.

Saygılarımla,

Murat Dursun TOSUN

muratdursuntosun@wordpress.com

Arşiv Fon Kodu: Y..A…HUS. Dosya No: 522, Gömlek No: 64, Tarihi: 12 (Ca) Cemaziye’l-evvel 1326 (12 Haziran 1908), Konusu: Kağıthane karyesi arazisine vuku’bulan tecavüze dair tahkikat.

image002

Huzur-ı Âli-i Cenâb-ı Müdir-i Ekremiye

Şehremaneti celilesinden şeref-varid olub taraf-ı acizanemize emr u havale buyurulan fi 5 Mayıs Sene (1)324 (18 Mayıs 1908) tarih ve elli numerolu tezkire-i aliyyede Kağıthane karyesi arazisine taaddi (tecavüz) olunmakda olduğundan bu taaddiyatın (tecavüzün) köylülerden bi’t-tahkik men’-i ve bu madde hakkında arz-ı teşebbüsat ve mütalaat kılınması şeref-sudur buyurulan irade-i seniyye-i cenâb-ı hilâfet-penahi mukteza-yı alisinden olmağla bi’t-tahkik iktiza-yı hallin ifa ve inbası emr ü irade buyurulmuş ber mantuk-ı emr u irade Kâğıthane karyesine bi’l-azime (gidilerek) imam ve muhtar ve ahali-i mahalliyeden ve mevsuku’l-kelim (sözüne güvenilir) zevatdan birkaç kişi celb olunarak tedkikat ve tahkikat-ı lazıme (gerekli inceleme ve soruşturma) bi’l-icra ol-babda tanzim ve i’ta eyledikleri memhur ariza (imzalı yazı) ile Hazine-i Hassa-i Şahane-i Nezaret-i Celilesine takdim eyledikleri istid’a (dilekçe) sureti leffen (ekte) arz ve takdim kılınmıştır. Mütalaasından (değerlendirmesinden) müsteban buyurulacağı (anlaşılacağı) vechile taaddi (tecavüz) denilen şey Emlak-ı Hümâyun Korucularından Murteza Ağa namında bir zat tarafından karyeye aid olan araziye Hazine-i Hassa-i Şahâneye aidiyetini beyan eylemesinden ibaret olub başka tecavüz vuku’una dair bir malumatları olmadığı anlaşılmakda olub korucu ile karye arasında tekevvün eden (meydana gelen) bu işin tedkiki (incelenmesi) ile neticelendirilmesi ise Hazine-i Hassa-i Şahâne-i Nezâret-i Celilesine aid bulunmuş olmağla ol-babda emr ü ferman hazret-i men-lehü’l-emrindir.

Fi 10 Mayıs Sene (1)324 (23 Mayıs 1908) 

image003 image004

Hazine-i Hassa-i Şahâne Nezâret-i Âliyyesine takdim edilen istid’aname suretidir.

Atufetlü Efendim Hazretleri,

Cenâb-ı Hak halife-i ruy-i zemin ve şehr-i yâr-i adalet-kârin-i padişah-ı alempenâh ve şehinşâh-ı adalet iktinah-ı padişahımız efendimiz hazretlerini taht-ı âli baht-ı Osmanide ile’l-ebed ber-karar ve ömr-i şahanelerini müzdâd buyursun (ömrünü artırsın) amin.

Karyemiz Kâğıthane ve nam-ı diğer Sadabad karyesi Hüdavendigâr-ı sabık Sultan Ahmed Han-ı evvel tabe-serahu hazretleri zaman-ı saltanatlarında yeddimizde mevcud 1141 ve sonra Hüdavendigâr-ı sabık Sultan Mahmud Han-ı evvel zaman-ı saltanatlarında 1147 ve 1157 ve Sultan Osman Han Hazretlerinin 1168 ve Sultan Mustafa Han Hazretlerinin 1171 ve Sultan Hamid Han-ı evvel Hazretlerinin 1190 ve Sultan Selim Han Hazretlerinin 1206 ve ceddi emced hazret-i hilâfet-penâhi cennet-mekân Sultan Mahmud Han-ı sâni tabe serahu (Allah kabrini nurlandırsın) hazretlerinin fi 21 (Ş) Şaban Sene 1231 (17 Temmuz 1816) tarihleriyle müverrah (tarihli) ve yekdiğerine ahkâm-ı münifelerini (meşhur, yüksek) müeyyed (doğrulanmış) ve musaddak (tasdik edilmiş) ve ahali-i karye yedinde (kullanımında) kemal-i ihtiramla mahfuz (korunan) müteaddid (çeşitli) feramin-i hümâyun (fermanlar) mucebince ahali-i karyeye temlik (mük olarak verilen) ve ihsan buyurulan arazi ve meralara taraf-ı ahardan (başka taraftan) müdahale olunmaması labüdd (lüzumlu, elzem) iken 1253 tarihinde ahali-i karye ve civarında vaki çiftlik-i hümâyun ve Ayas Ağa karyeleri hududu meyanelerinde (aralarında) mütekevvin (mevcud bulunan) hudud-ı münazaanın (hudud çekişmenin) hal ve fiili istirhamıyla ahali-i karye tarafından rikab-ı hümâyuna takdim kılınan arzuhal üzerine şeref-sadır olan irade-i seniyye mantukunca el-yevm yedimizde mevcud fi 25 (Ş) Şaban Sene 1253 (24 Kasım 1837) tarihiyle müverrah (tarihli) ve Eyüb mahkeme-i şer’iyyesinde sicill-i ilam-ı şer’-i natık olduğu üzere ol tarihinde havass-ı refia kadısı evkaf müfettişi ve haritahane-i amire defterdarı ve mühimmat-ı harbiye nazırı ve ebniye-i hassa müdiri gibi ecl-i rical devlet-i aliyyeden mürekkeb (oluşan) hey’et-i mahsusa (özel heyet) marifetiyle mahalline gidilüb kura-yı mezkûrenin (zikredilen köyün) hududları yegan yegan (tek tek) keşf ve tedkik ve ehl-i vukufu (konuyu bilenleri) istima’ ettikde (dinlediklerinde) başka başka her karyenin hududu tayin olunmuş olmağla işbu irade-i seniyyeyi havi mufassal (ayrıntılı) mülknamede (tapuda) muharrer (yazılı) Kâğıthane karyemizin hududu bir taraftan Doğancılar köprüsünden giden tarik-i amm (ana yol) ile dik yukarı Sülük Gölü’ne ve andan hareket ile tarik-i ammı (ana yolu) alub dört yol ağzına ve andan tarik-i amm ile Su Kemeri’ne ve andan dere ile Papas Bağı’na ve andan dik yukarı su yollarından tarik-i ammı alup Hastalar mezarlığından Bağçe ve Ayas Ağa karyeleri tariklerinin Beşiktaş ve Beğoğlu ve mahal-i saire giden caddeye müntehi olan (sona eren)  mahalde vaki Sığır Ekseni’ne? ve andan Bağçe(köy) ve Ayas Ağa karyelerine giden tarik ile Dörtyol Ağzı nam diğer Kumluğa ve andan Sadabad karyesi (köyü) tarikiyle (yoluyla) Ahmed Çavuş’un tarlası önünden Cabalı tarlasından, Abacı yokuşuna ve andan tarik ile Değirmen ve Cendere bağçeleri üstünde Ayas Ağa karyesine giden tarike inilüb andan Haslar tarafından Beyazzâde’nin Bayır denilen Kaz Kaz Deresi’nin üst başına ve andan tarik-i amm (ana yol) ile evvelü yaya yoluna ve andan sırt ile Gümülcük ve Atik Tabya önünden dik aşağı marru’l-zikr Doğancılar köprüsüne müntehi (sona eren) hudud ile mahdud (sınırlı) mahal-i karyemiz Kağıthane ahali-i umumiyesine aid ve bu hudud dahilinde kain arazi ve meranın hasılat-ı seneviyesinden cami-i şerif ve mekteb sair hayrat-ı meberrâta (hayır işlerine) sarf oluna gelmiş ve mecellenin (kanunun) binyediyüzotuzyedinci maddesi mucebince berât-ı sultanî ve sicill-i muhakeme tezvirden (yalandan) emin olmağla ma’mulün-bih (herkesin bildiği) olub hilâfına taarruz (saldırı) gayr-i haiz (gereksiz) bulunmuş ve maa-haza (bununla birlikte) veli-ni’met-i bi-minnetimiz padişâh-ı eşfak u erham efendimiz hazretleri dahi ihsân ale’l-ihsân olmak üzere ıtlakiyyeyi (serbest bırakmayı) ahali-i karyeye ihsân buyurulduğuna dair iki ay mukaddem (önce) irade-i seniyye-i cenâb-ı mülükâne karyemize tebliğ ve bu vechile ile ayruca ahali-i karye dua-yı bi’l-hayr hazret-i hilâfet-penâhiye müdavemetde (devamlılıkta) bulunmuş iken bu günlerde hazine-i hümâyun kurucularından Mürteza Ağa tarafından karyemiz hududu dahilinde vaki meramıza müdahale ve taş ocakarımızı Hazine-i Hassa’ya aid olduğu beyanıyla müzayede edileceğini dermeyan idüb bu suretle müdahale olunmakda marru’l-arz feramin-i hümâyun ve hududname ahkâmının muhafazasıyla atabe-i ulya-yı hazaret-i hilâfet-penâhiye bu hususa dair dehalet ve ilticaya mahal bırakılmaksızın müdahale-i vakıanın men’-i zımnında icab edenlere emr u irade buyrulması babında.

Fi 14 Mayıs Sene (1)323 (27 Mayıs 1907)

Reklamlar

About Murat Dursun Tosun

30.07.1961 tarihinde İstanbul'da doğdu. İlkokulu ve Ortaokulu Çeliktepe'de okudu. Liseyi ise, Gültepe Endüstri Meslek Lisesinde 1977 yılında tamamladı. 27 Mart 1978 tarihinde İstanbul Atatürk Kültür Merkezi'nde 17 yaşındayken sözleşmeli teknisyen olarak göreve başladı. 1981–82 yılları arasında askerlik görevini yaptı. 1983 yılında tekrar sözleşmeli teknisyen olarak AKM'de göreve başladı. 1984 yılında çıkan bir Kanun'dan yararlanarak Memuriyete geçti. 1990 yılında girdiği ÖSYM sınavı neticesi Açık Öğretim Fakültesi'ne kayıt yaptırdı ve 1994 yılında mezun oldu. Akabinde Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü İşletme Bölümünde Yüksek Lisans Hakkı kazandı ve 3 yıllık eğitimden sonra 1997 yılında Bilim Uzmanı olarak mezun oldu. İş hayatında ise,13 yıllık teknik hizmet çalışmasından sonra Emniyet ve Bakım Şef Yardımcısı, Sivil Savunma Amiri, Fiziki Güvenlik Amiri görevlerinde bulundu. 1997 yılında Şube Müdürü oldu. 1998'den sonra İdari ve Mali İşler ile Güvenlik Şube Müdürlüğü görevlerinde bulundu.Aynı zamanda 7 yıl süre ile Beyoğlu İstiklal Caddesinde bulunan ve 4/5'inden fazlası Maliye Hazinesine ait olan 54 bağımsız bölümlü Kastel İs Merkezi'nde (Atlas Pasajı) kamu adına yöneticilik yaptı. 2005–2006 hac döneminde eşiyle birlikte hacca gitti ve geldikten sonra Nisan 2006'da emekliye ayrıldı. Bloğunda yayınlanmış 1200’ün üzerinde çalışması vardır. Çeçenzade Hacı Hasan Paşa’nın Hayatı (225 sayfa), Çağırgan Baba Es-Seyyid İsmail Hakkı Çağırgan Veli (206 sayfa) , Arşiv Belgelerinde Mindeval-Çamoluk Tarihi (584 sayfa), Arşiv Belgelerinde Alucra-Alucra Tarihi (690 sayfa), Alucra’nın Emektar Şahsiyetleri-İz Bırakanlar (35 sayfa), Arşiv Belgelerinde Karahisar-i Şarki-Şebinkarahisar Tarihi (914 sayfa), Arşiv Belgelerinde Anadolu'ya Kafkas Göçleri İskânları Köle ve Cariyelik Sorunu (449 sayfa), Kethüdazâde Mehmet Emin Ağa-Tirebolu Voyvodası ve Şebinkarahisar Kaymakamı (630 sayfa), Halepli Bir Osmanlı Paşası Mellahzâde Mehmed Mer'i Paşa Hayatı ve Hatırlattıkları (268 sayfa), Ermeni Olaylarının Gelişimi ve Şebinkarahisar'da Yaşananlar (2 Cilt, 1263 sayfa), Suşehri Tarihi Yazılarım (497 sayfa), Arşiv Belgelerinde Alaplı (404 sayfa), Kasımpaşa Tarihi Yazılarım (326 sayfa) ve Alucra Gürbulak Köyü Nam-ı Diğer Feygas, Hanuk Şeyh Mehmed (260 sayfa), Osmanlıca Arşiv Belgelerinde Gümüşhane Yaşananlar ve Ayrıntıları 1695-1928 (2 cilt 1100 sayfa) isimli basılı 15 kitabı bulunmaktadır. Yaklaşık 8 senedir Naht (Hatt-ı Ahşap) sanatıyla da ilgilenmekte olup, 2 kez İstanbul'da 1 kez Şebinkarahisar'da 1 kez de Alucra'da sergi açmıştır. 2015 yılı yaz döneminde Şebinkarahisar Halk Eğitim Merkezinde Naht (Hatt-ı Ahşap) kursu verdi.
Bu yazı Osmanlı Tarihi içinde yayınlandı ve , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s