AMERİKALI MİSYONER KADININ KONYA’DAKİ FAALİYETLERİ

Konya valiliğinin 22 Mayıs 1907 tarihli yazısında 28 Mart 1907 tarihli yazıları da ilgi tutularak izinsiz mektep açılmasının önüne geçebilmek için alınan tedbirler kapsamında Amerikalı Matmazel Maria Kerbir’in kiracı olarak ikâmet ettiği evine evladlık olarak 11 kadar Ermeni kızını toplayıb bunları gizlice okuttuğu-eğittiği ve aynı şekilde bu sayıyı gittikçe artırdığı daha sonra da evini alenen mektep haline dönüştürmeye kalkıştığı belirtilmiştir.

Amerikalı Matmazel Maria Kerbir daha sonra Avrupa’ya gitmek üzere İzmir’e gitmiş yerine de kendisi gibi yine Amerikalı Mispaz namında bir kadını bırakmıştır.

Konudan haberdar olunması üzerine polis vasıtasıyla yapılan soruşturmada evin çocukların eğitimi maksadıyla hazırlandığı anlaşılmış ve gizli maksat ortaya çıkmıştır. Kızlardan Konyalı oldukları anlaşılan dört kızın velilerine gerekli nasihat yapılmış ve çocukları Amerikalı kadının hanesinden aldırılmıştır. (Konya) Ereğlisi kasabası halkından olduğu anlaşılan birinin de velisi araştırılmış ve bulunmuştur. Kızlardan altısı İstanbullu olub muhtelif tarihlerde seyahat izni alarak Konya’ya geldikleri anlaşılmıştır. Bu kızların da ailelerinin yanına yollanmasıyla ileride doğacak sakıncaların önüne geçileceği belirtilmiştir.

Amerikalı misyoner kadının izinsiz olarak misafir olarak bulunduğu bir ülkede gizlice okul veya okul gibi bir eğitim kurumu açması ve eğitmek için özellikle Ermeni kızlarını toplaması, üstelik İstanbul’dan bile öğrenci temin etmesi, bunları da evlatlık gibi göstermesi hiç de iyi niyetli bir faaliyetin içinde olmadığını göstermektedir.

Amerikalı misyonerlerin 1800’lü yıllların başından itibaren Anadolu’da Ermenileri Osmanlı devletine kışkırtmak için açık faaliyetlere başladıkları bilinmektedir. Amerikan kolejleri de bu işte önemli roller üstlenmişlerdir. Yabancı konsoloslar da yetkilerinin dışında çalışmaların içine girerek ellerinden geleni yapmışlardır.[1] 1907 tarihinde Amerikalı misyoner bayan’ın girişimi de bunun bir parçasıdır. Bu işte Amerikalılar tek başlarına da değildir. Rusyası, Fransası, İngilteresi ve diğerleri de bu süreçte önemli roller üstlenmişlerdir.[2] Neticede Birinci Dünya Savaşı çıktığında Ermeniler Osmanlı’ya karşı ayaklanarak doğuda Rusların yanında batıda ise diğer devletlerin yanında yer alarak yüzbinlerce müslümanın öldürülmesine sebep olmuşlardır.

Belgelerin okunmasındaki katkılarından dolayı Osmanlıca Tarih Edebiyat Grubu üyelerinden Zafer Şık, Lütfü Akbaş ve Fırat Çağlayan’a çok teşekkür ederim.

Saygılarımla,

Murat Dursun Tosun

muratdursuntosun@wordpress.com

Arşiv Fon Kodu: Y..MTV. Dosya No: 297, Gömlek No: 42, Tarihi: 09 (Ra) Rebiü’l-ahir 1325 (22 Mayıs 1907), Konusu: Amerikalı Matmazel Maria Kerbir’in evinde okutma iddiasıyla Ermeni çocuklarını topladığı.

[1] https://muratdursuntosun.wordpress.com/2016/03/06/ermeni-olaylarinin-gelisimi-ve-sebinkarahisarda-yasananlar/

[2]https://muratdursuntosun.wordpress.com/2016/04/23/ermeni-olaylarinin-genel-degerlendirmesi-ve-rusya-ermeni-iliskilerinin-gecmisi/

image001

Konya Vilayeti

Mabeyn-i Hümâyun Cenâb-ı Mülükâne Baş Kitabet-i Celilesine

Ma’ruz-i çakerânemdir,

15 Mart Sene (1)323 (28 Mart 1907) tarihli ve yetmiş numerolu ariza-i çakerâneme zeyldir. Bila-ruhsat (ruhsatsız) mekteb küşadına (okul açılmasına) meydan verilmemesi ve ahvalinde tarassut-ı daimi tahtında (devamlı gözetleme altında) bulundurulması dahiliye nezareti celilesinin (İçişleri Bakanlığı’nın) iş’arı iktizasından (gereğinden) olan ve müste’ciren (kiracı olarak) ikâmet eylediği haneye evladlık sıfatıyla onbir kadar Ermeni kızı toplayub bunları hafiyyen (gizlice) tedris ettiği (okuttuğu) ve aynı nam altında tedricen mikdarını tezyidle (artırarak) bilahare hanesini mekteb haline ifrağa (dönüştürmeye) yeltendiği cihetle Konya’da devam-ı ikâmeti (ikâmetinin sürmesi) muvafık-ı hal ve maslahat (uygun) görülemediği arz olunan Amerikalı Matmazel Maria Kerbir Avrupa’ya gitmek üzere ahiren (sonradan) İzmir’e azimet ederek (giderek) yerine kendisi gibi yine Amerika teba’sından Mispaz namında bir kadın bıraktığı haber alınmış ve evladlık namıyla topladığı kızlar hakkında polis idaresi vasıtasıyla devam eden tahkikatde (incelemede) mezburenin nezdine verilen çocukların tedrisi maksadıyla ibda’ olunduğu (hazırlandığı) anlaşılmış ve bu suretle mukim bulunduğu (oturduğu) haneyi bir aralık mekteb haline ifrağ (dönüştürüldüğü) hakkındaki maksad-ı hafisi (gizli maksadı) bir kat daha tezahür etmiş (ortaya çıkmış) olduğundan bunlardan Konyalı oldukları tahkik kılınan dört kızın velilerine vesâya-yı lazıme (gerekli nasihat) bi’l-ifa çocukları mezbure Amerikalı kadının hanesinden aldırmış ve Ereğli kasabası halkından olduğu anlaşılan birinin dahi mahallindeki velileri tahkik (velileri araştırılmış) olunmakda bulunulmuş ise de bu kızlardan altısı Der-saadet (İstanbul) ahalisinden olub tevarih-i muhtelifede (muhtelif tarihlerde) mürur tezkiresi istihsaliyle (seyahat izni alarak) buraya gelerek mezburenin hanesinde ikâmet etmekde olduklarından bunların dahi suver-i münasebe ile (bir münasebetle) velilerinin nezdine (yanına) i’zamı (yollanması) mahazir-i melhuza-i atiyenin (gelecekteki sakıncalarının) bertaraf ettirilmesini te’mine medar olacağından (yarayacağından) tasvib kılındığı takdirde Zabtiye Nezareti Celilesine i’zamları Dahiliye Nezaret-i Celilesinden istizan kılınmış olduğu ma’ruzdur. Ol-babda emr ü ferman hazret-i veliyyü’l-emrindir.

Fi 9 Rebiü’l-evvel Sene (1)325 ve fi 9 Nisan Sene (1)323 (22 Mayıs 1907)

Konya Valisi Bende Mehmed Cevad

Reklamlar

About Murat Dursun Tosun

30.07.1961 tarihinde İstanbul'da doğdu. İlkokulu ve Ortaokulu Çeliktepe'de okudu. Liseyi ise, Gültepe Endüstri Meslek Lisesinde 1977 yılında tamamladı. 27 Mart 1978 tarihinde İstanbul Atatürk Kültür Merkezi'nde 17 yaşındayken sözleşmeli teknisyen olarak göreve başladı. 1981–82 yılları arasında askerlik görevini yaptı. 1983 yılında tekrar sözleşmeli teknisyen olarak AKM'de göreve başladı. 1984 yılında çıkan bir Kanun'dan yararlanarak Memuriyete geçti. 1990 yılında girdiği ÖSYM sınavı neticesi Açık Öğretim Fakültesi'ne kayıt yaptırdı ve 1994 yılında mezun oldu. Akabinde Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü İşletme Bölümünde Yüksek Lisans Hakkı kazandı ve 3 yıllık eğitimden sonra 1997 yılında Bilim Uzmanı olarak mezun oldu. İş hayatında ise,13 yıllık teknik hizmet çalışmasından sonra Emniyet ve Bakım Şef Yardımcısı, Sivil Savunma Amiri, Fiziki Güvenlik Amiri görevlerinde bulundu. 1997 yılında Şube Müdürü oldu. 1998'den sonra İdari ve Mali İşler ile Güvenlik Şube Müdürlüğü görevlerinde bulundu.Aynı zamanda 7 yıl süre ile Beyoğlu İstiklal Caddesinde bulunan ve 4/5'inden fazlası Maliye Hazinesine ait olan 54 bağımsız bölümlü Kastel İs Merkezi'nde (Atlas Pasajı) kamu adına yöneticilik yaptı. 2005–2006 hac döneminde eşiyle birlikte hacca gitti ve geldikten sonra Nisan 2006'da emekliye ayrıldı. Bloğunda yayınlanmış 1200’ün üzerinde çalışması vardır. Çeçenzade Hacı Hasan Paşa’nın Hayatı (225 sayfa), Çağırgan Baba Es-Seyyid İsmail Hakkı Çağırgan Veli (206 sayfa) , Arşiv Belgelerinde Mindeval-Çamoluk Tarihi (584 sayfa), Arşiv Belgelerinde Alucra-Alucra Tarihi (690 sayfa), Alucra’nın Emektar Şahsiyetleri-İz Bırakanlar (35 sayfa), Arşiv Belgelerinde Karahisar-i Şarki-Şebinkarahisar Tarihi (914 sayfa), Arşiv Belgelerinde Anadolu'ya Kafkas Göçleri İskânları Köle ve Cariyelik Sorunu (449 sayfa), Kethüdazâde Mehmet Emin Ağa-Tirebolu Voyvodası ve Şebinkarahisar Kaymakamı (630 sayfa), Halepli Bir Osmanlı Paşası Mellahzâde Mehmed Mer'i Paşa Hayatı ve Hatırlattıkları (268 sayfa), Ermeni Olaylarının Gelişimi ve Şebinkarahisar'da Yaşananlar (2 Cilt, 1263 sayfa), Suşehri Tarihi Yazılarım (497 sayfa), Arşiv Belgelerinde Alaplı (404 sayfa), Kasımpaşa Tarihi Yazılarım (326 sayfa) ve Alucra Gürbulak Köyü Nam-ı Diğer Feygas, Hanuk Şeyh Mehmed (260 sayfa), Osmanlıca Arşiv Belgelerinde Gümüşhane Yaşananlar ve Ayrıntıları 1695-1928 (2 cilt 1100 sayfa) isimli basılı 15 kitabı bulunmaktadır. Yaklaşık 8 senedir Naht (Hatt-ı Ahşap) sanatıyla da ilgilenmekte olup, 2 kez İstanbul'da 1 kez Şebinkarahisar'da 1 kez de Alucra'da sergi açmıştır. 2015 yılı yaz döneminde Şebinkarahisar Halk Eğitim Merkezinde Naht (Hatt-ı Ahşap) kursu verdi.
Bu yazı Osmanlı Tarihi içinde yayınlandı ve , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s